معنی
اولتیماتوم به معنای آخرین پیشنهاد قطعی، هشدار پایانی یا شرط حتمی و تغییرناپذیری است که از سوی یک طرف به طرف دیگر ابلاغ میشود؛ بهطوری که عدم پذیرش آن در مهلت تعیینشده، منجر به قطع روابط، اقدامات تنبیهی یا جنگ خواهد شد.
یعنی چه
این واژه در اصل یک ابزار دیپلماتیک و حقوقی است و زمانی به کار میرود که یکی از طرفین، تمام راههای گفتگو را بسته اعلام میکند و به طرف مقابل مهلت مشخصی میدهد تا شروط مطرحشده را بپذیرد، در غیر این صورت پیامدهای سختی در انتظارش خواهد بود.
تلفظ
این واژه با ساختار آوایی /ol.ti.mā.tom/ تلفظ میشود که برگرفته از واجشناسی فرانسوی آن است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه اولتیماتوم دقیقاً ۱۰ حرف دارد و به عنوان معادل اتمام حجت، آخرین هشدار یا کلام آخر شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این واژه به صورت Ultimatum نوشته و تلفظ میشود که ریشه در اصطلاحات رسمی و بینالمللی دارد.
به فارسی
فرهنگستان زبان و ادب فارسی واژه «زنهاره» را به عنوان معادل آن تصویب کرده است، اما در زبان عامه و رسمی، واژههای «اتمامحجت» و «آخرین هشدار» کاربرد بسیار بیشتری دارند.
معنی انگلیسی/خارجی
این واژه یک وامواژه فرنگی در فارسی است که از طریق زبان فرانسوی (Ultimatum) وارد کشور شده است. ریشه اصلی آن به زبان لاتین و کلمه Ultimus بازمیگردد که به معنای «آخرین» یا «دورترین» است و با واژههایی مثل Ultimate در انگلیسی همخانواده است.
جمعبندی و توضیح کامل اولتیماتوم
اولتیماتوم در اصل یک اصطلاح در حقوق بینالملل و سیاست است و به سندی گفته میشود که در آن کشوری شرایط نهایی خود را به کشور دیگر اعلام میکند و برای پذیرش آن مهلتی میگذارد. نماد بارز آن در تاریخ، اولتیماتوم اتریش به صربستان در سال ۱۹۱۴ است که جرقه جنگ جهانی اول را زد. با این حال، امروزه این واژه در روابط اجتماعی، کاری و شخصی نیز به کار میرود و معنای نمادین آن مانند یک ساعت شنی است که زمان رو به پایانِ یک مهلتِ بدون بازگشت را نشان میدهد.
از آنجا که این واژه یک کلمه کاملاً فرنگی است، در ساختار زبان فارسی همخانواده سنتی ندارد و در متون کهن یا قرآن کریم نیز به چشم نمیخورد؛ هرچند مفاهیمی نظیر «انذار» و «اتمام حجت» به بار معنایی آن نزدیک هستند. در زبان فارسی معادلهایی چون زنهاره و فرجامگواه برای آن پیشنهاد شده، ولی مقبولیت عام پیدا نکردهاند.