یعنی چه
واژه حساس به کسی یا چیزی گفته میشود که بهسرعت تحت تأثیر محرکهای بیرونی (جسمی، روانی یا محیطی) قرار میگیرد. در رفتارشناسی به معنای زودرنج و رقیقالقلب، در علم به معنای ابزاری با دقت و واکنشپذیری بالا، و در مسائل اجتماعی و سیاسی به معنای شرایط بحرانی، حاد و سرنوشتساز است.
مترادف
این کلمات در شرایط مختلف میتوانند به جای واژه حساس برای رساندن مفهوم ظرافت، نفوذپذیری یا اهمیت بالا استفاده شوند.
متضاد
کلماتی که نشاندهنده عدم واکنش یا مقاومت بالا در برابر محرکهای درونی و بیرونی هستند.
هم خانواده
تمامی این واژگان از ریشه سه حرفی (ح س س) مشتق شدهاند و به نوعی با ادراک و دریافتهای حسی مرتبط هستند.
ریشه
این کلمه از زبان عربی وارد فارسی شده و صفت مبالغه از ریشه «ح س س» به معنای «حس کردن و دریافت کردن با حواس» است. اگرچه خود کلمه حساس در قرآن نیامده، اما مشتقات آن نظیر «أَحَسَّ» (احساس کرد) و «فَتَحَسَّسُوا» (جستجو کنید) در کتاب آسمانی به کار رفتهاند.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه حساس معمولاً با راهنماهایی همچون «زودرنج»، «نکتهسنج»، «موقعیت بحرانی» یا «گل قهر و آشتی (گل حساس)» خواسته میشود که ۴ حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به اینکه منظور روحیه فرد باشد یا اهمیت یک موقعیت، معادلهای انگلیسی متفاوتی برای آن انتخاب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل حساس
واژه حساس یکی از پرکاربردترین صفات در زبان فارسی است که ریشه در زبان عربی دارد و مفهوم محوری آن بر پایه آگاهی شدید و واکنشدهی سریع به محرکها شکل گرفته است. این کلمه مرزهای معنایی گستردهای دارد؛ در بستر روانشناسی و روابط انسانی به ویژگیهای روحی فردی ظریف، دلنازک و زودرنج اشاره میکند، در حالی که در دنیای علم و فناوری، نشاندهنده دقت و توان بالای یک ابزار در تشخیص کوچکترین تغییرات فیزیکی یا شیمیایی است.
علاوه بر این، واژه حساس کاربرد استعاری محکم و مهمی در حوزههای اجتماعی و سیاسی دارد؛ به طوری که وقتی از یک «موقعیت حساس» یا «موضوع حساس» سخن به میان میآید، بار معنایی بحرانی، حیاتی و سرنوشتساز بودن آن مسئله پدیدار میشود. نماد عینی این واژه در طبیعت، «گل قهر و آشتی» است که به گل حساس شهرت دارد و با کوچکترین لمسی برگهای خود را جمع میکند که بازتاب کاملی از تعریف لغوی این کلمه است.