متسالم یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل متسالم

کلمه «مُتَسَالِم» یک واژه وام‌گرفته از زبان عربی و مشتق شده از ریشه سه حرفی (س ل م) در باب تفاعل است. این کلمه در زبان فارسی معیار و محاوره‌ای روزمره چندان رایج نیست، اما در متون فقهی، حقوقی، فلسفی و تاریخی کاربرد ویژه‌ای دارد. معنای لغوی و اولیه آن به فردی اشاره دارد که اهل صلح، آشتی و سازش دوطرفه است و خصومت را کنار می‌گذارد.

از سوی دیگر، این واژه یک کاربرد اصطلاحی بسیار مهم در زبان تخصصی دارد؛ هرگاه دانشمندان، فقها یا حقوق‌دانان بگویند امری «متسالم‌علیه» است، به این معناست که آن موضوع قطعی، مسلّم و مورد اتفاق نظر و اجماع کامل همگان است و هیچ‌گونه اختلاف یا نزاعی پیرامون آن وجود ندارد. در واقع، این واژه در متون تخصصی بیشتر به مفهوم یک اصل پذیرفته‌شده و مفروغ‌عنه به کار می‌رود.

با اینکه خود کلمه «متسالم» به صورت مستقیم در متن قرآن مجید ذکر نشده است، اما از ریشه بسیار پر تکرار و اصیل قرآنی (س-ل-م) می‌آید که مفاهیمی همچون اسلام، سلام، سلامت و تسلیم را در خود جای داده است. در لغت‌نامه‌های معتبر فارسی مانند دهخدا و معین، برای اشاره به شخص صلح‌کننده، صورت «متصالح» به عنوان کلمه استانداردتر و رایج‌تر معرفی شده است.