یعنی چه
عید صلیب (Feast of the Cross) یکی از جشنهای مذهبی مهم در تقویم کلیساهای مسیحی (بهویژه ارتدکس و کاتولیک) است که در ۱۴ سپتامبر برگزار میشود. این عید برخلاف آدینه نیک که روز سوگواری است، خودِ صلیب را به عنوان نماد رستگاری، پیروزی بر مرگ و عشق الهی تجلیل میکند. این جشن یادآور دو رویداد تاریخی است: یافتن صلیب راستین توسط ملکه هلنا در اورشلیم و بازپسگیری آن از امپراتوری ساسانی در دوران پس از خسرو پرویز.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت [عِیدِ صَلیب] است که واژه اول ریشه عربی دارد و واژه دوم با صامت صاد مفتوح و لام مکسور ادا میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این مدخل با توجه به تعداد حروف، «عید صلیب» (۷ حرف) یا «جشن صلیب» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مناسبت مذهبی از عبارات فوق استفاده میشود که به معنی جشن یا تجلیل از صلیب مقدس است.
به عربی
در جوامع مسیحی عربزبان و متون کلامی عربی، این عید را با نامهای عید الصلیب یا رفع الصلیب میشناسند.
در قرآن
ترکیب «عید صلیب» در قرآن کریم وجود ندارد. واژه عید تنها یکبار در قرآن (سوره مائده، آیه ۱۱۴) درباره نزول مائده آسمانی آمده است. همچنین درباره واقعه مصلوب شدن عیسی مسیح، قرآن در سوره نساء آیه ۱۵۷ صراحتاً دیدگاه سنتی مسیحیت را چالش میکشد و بیان میدارد که او را نکشتند و بر دار نکشیدند، بلکه امر بر آنها مشتبه شد. از این رو، این مفهوم ریشه قرآنی یا اسلامی ندارد.
نماد چیست
در آیینهای این روز، صلیب را با شاخههای ریحان و گل تزئین میکنند؛ زیرا بر اساس روایات مسیحی، در محل کشف صلیب راستین عطر ریحان پیچیده بود. همچنین رنگ سرخ به عنوان نماد خون و فداکاری عیسی مسیح و خودِ علامت صلیب به عنوان نماد آشتی انسان با خدا و پیروزی نور بر تاریکی در این روز تجلیل میشود.
جمعبندی و توضیح کامل عید صلیب
«عید صلیب» یکی از جشنهای برجسته و کهن در سنت مسیحیت، بهویژه در میان پیروان کلیساهای ارتدکس و کاتولیک است. این مناسبت مذهبی برخلاف روزهای سوگواری مانند آدینه نیک، رویکردی شادمانه دارد و بر ارزش الهی و نجاتبخش نماد صلیب در الهیات مسیحی تمرکز میکند. ریشه تاریخی این جشن به قرن چهارم میلادی و ماجرای یافتن صلیب راستین توسط ملکه هلنا در اورشلیم و بعدها بازپسگیری آن از پادشاهی ساسانی بازمیگردد.
در زبان و فرهنگ فارسی معیار، این اصطلاح یک مدخل زبانی جاافتاده یا مستقل نیست و بیشتر به عنوان یک ترجمه تحتاللفظی و اصطلاح تخصصی دینی در حوزه تاریخ ادیان و مسیحیتشناسی شناخته میشود. در منابع اسلامی و قرآن کریم نیز مفهوم مصلوب شدن عیسی مسیح با رویکرد متفاوتی تبیین شده و داستان تصلیب به شیوه مسیحی آن رد شده است، به همین دلیل این واژه فاقد کاربرد یا پیشینه در فرهنگ اسلامی است.