یعنی چه
این عبارت به معنای بلند کردن دستها به سمت بالا است که در متون کهن و ادبی فارسی بیشتر به عنوان کنایهای از تضرع، التجاء، راز و نیاز با معبود و فریادخواهی به کار میرود. همچنین در برخی بافتهای ادبی میتواند به معنای حرکت دادن دستها در حالت شادی یا رقص باشد.
تلفظ
تلفظ این ترکیب فعلی به صورت [دَ بَ فَ را تَ] است.
در جدول
پاسخ مد نظر در جدول برای این مفهوم «دست برفراشتن» است که دقیقاً ۱۱ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان این مفهوم از عباراتی نظیر بلند کردن دستها در حالت نیایش یا تسلیم استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این مفهوم را با اصطلاح رفع الیدین به ویژه در حالات نماز، قنوت و مناجات بیان میکنند.
به فارسی
معادلهای فارسی روان و امروزی این واژه شامل دست بالا بردن، دست بلند کردن، افراشتن دست، و دست به دعا برداشتن است که هم در معنای حقیقی و هم کنایی کاربرد دارند.
در قرآن
عین ترکیب فارسی «دست برفراشتن» در متن عربی قرآن نیامده است؛ اما مفهوم کنایی آن یعنی بلند کردن دستها برای دعا (رفع یدین) در آیاتی مانند آیه ۱۴ سوره رعد که تمثیل گشودن دستها به سوی آب است، به چشم میخورد و در سنت و روایات اسلامی نیز بر بلند کردن دست هنگام قنوت تاکید شده است.
جمعبندی و توضیح کامل دست برفراشتن
عبارت «دست برفراشتن» یکی از ترکیبهای فعلی فصیح، کهن و زیبای زبان فارسی است که از ترکیب واژه «دست» (با ریشه پهلوی) و فعل «برفراشتن» (مرکب از پیشوند بر- و فعل افراشتن به معنی بلند کردن) ساخته شده است. این واژه در ادبیات کلاسیک جلوهای خاص دارد و شاعران بزرگ مانند سعدی از آن برای توصیف حالات سحرگاهی عارفان و نیازمندان به درگاه الهی بهره بردهاند.
این عبارت علاوه بر معنای فیزیکی و حقیقی خود که همان بالا بردن دستهاست، در فرهنگ و نمادشناسی ایرانی-اسلامی به عنوان نماد تسلیم در برابر حق، تضرع، امید به رحمت الهی و گدایی معنوی شناخته میشود. همچنین در برخی بافتهای ادبی کهن، نشانهای از وجد، ابراز هیجان و رقص نیز به شمار میرفته است.