یعنی چه
تسبیح موجودات به این معناست که همهی موجودات عالم شامل آسمانها، زمین، جمادات، گیاهان و حیوانات، پروردگار را از هرگونه نقص، عیب و داشتن شریک پاک و منزه میدانند. این ستایش و تنزیه، برآمده از شعور و ادراکی است که متناسب با مرتبهٔ وجودی هر موجود در نظام آفرینش و نهفته در ذات آنهاست.
تلفظ
عبارت ترکیبِ وصفی-اضافی است که کلمه اول با سکون سین و کسر باء و کلمه دوم با ضمه میم و سکون واو تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت به عنوان نماد ستایش همگانی کائنات، خود کلمه «تسبیح موجودات» با ۱۲ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای انتقال این مفهوم الهیاتی و فلسفی از ترکیبهایی که نشاندهنده ستایش فراگیر و همگانی کل آفرینش است استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح ریشه در زبان و فرهنگ عربی قرآنی دارد و مستقیماً از تعابیر آیات الهی برداشت شده است.
در قرآن
در قرآن کریم بارها با صراحت به تسبیح موجودات اشاره شده است؛ از جمله در آیه ۴۴ سوره اسراء که میفرماید: «وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَلَٰكِنْ لَا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ» (و هیچ چیزی نیست مگر اینکه همراه با ستایش، او را تسبیح میگوید؛ ولی شما تسبیح آنها را نمیفهمید). همچنین به تسبیح موجودات خاصی مثل رعد، پرندگان و کوهها نیز اشاره شده است.
نماد چیست
این عبارت در ادبیات، عرفان و فلسفه نمادِ زنده بودن، پویایی و متصل بودن دائمی کل جهان هستی به مبدأ آفرینش است. تسبیح موجودات نشاندهنده یک هارمونی و همآوایی کلی در کائنات است که در آن، غفلت برخی انسانها مایه شرمساری تلقی میشود؛ همانطور که سعدی میگوید: «نه این شرط آدمیت بُود / که مرغان تسبیحگوی و تو خاموش!»
جمعبندی و توضیح کامل تسبیح موجودات
عبارت «تسبیح موجودات» یک اصطلاح عمیق قرآنی، کلامی و عرفانی است که بر اساس تفاسیر بزرگ اسلامی، به آگاهی، ستایش و تنزیه تکوینی تمامی ذرات عالم در برابر پروردگار اشاره دارد. ریشه این واژه از «سبح» به معنای شناوری و دور شدن است که در کاربرد دینی به معنی دور دانستن خداوند از هرگونه نقص، نیاز و شریک به کار میرود.
مفسران و فیلسوفانی همچون ملاصدرا و علامه طباطبایی معتقدند این تسبیح صرفاً یک زبانِ حالِ مجازی یا دلالت ساختاری معلول بر علت نیست، بلکه تسبیحی حقیقی و واقعی است که از شعور پنهان و ادراک متناسب با مرتبه وجودی هر موجود (حتی جمادات و نباتات) سرچشمه میگیرد.
در فرهنگ و ادبیات فارسی، تسبیح کائنات به عنوان نمادی از هارمونی کل آفرینش و عبادت جاری در جهان هستی یاد شده است و شاعران بزرگی نظیر مولوی و سعدی از آن برای تنبه و بیداری انسان از خواب غفلت بهره بردهاند.