یعنی چه
«ذخیره الملوک» در لغت به معنای اندوخته، سرمایه، توشه یا گنجینهٔ فرمانروایان و پادشاهان است. در اصطلاح تاریخ و ادبیات، این عبارت نام یکی از کتابهای مشهور قرن هشتم هجری در زمینه صوفیه، اخلاق و سیاست مدن است که توسط میر سید علی همدانی برای راهنمایی و اندرز حاکمان و سلاطین به نگارش درآمده است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب مضاف و مضافالیه عربی به صورت «ذَخیرَةُ المُلُوک» (Zakhīrat al-Mulūk) است که در زبان فارسی معمولاً بدون تلفظ تاء تأنیث و به شکل «ذخیرهٔ ملوک» یا «ذخیرهالملوک» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «ذخیره الملوک» به عنوان پاسخ برای راهنماهایی همچون «کتاب میرسیدعلی همدانی»، «توشه شاهان» یا «گنجینه پادشاهان» کاربرد دارد و طول پاسخ دقیقاً ۱۱ حرف است.
به انگلیسی
برای ترجمه عبارتی این ترکیب از 'Treasure of Kings' یا 'Provisions for Kings' استفاده میشود. همچنین در متون علمی و کتابشناسی بینالمللی، نام این اثر را به صورت 'Zakhirat-ul-Muluk' یا 'Zakhīrat al-Mulūk' بازنویسی میکنند.
به فارسی
برگردان و معادلهای خالص فارسی این ترکیب مضاف و مضافالیه شامل عباراتی چون «توشهٔ شاهان»، «اندوختهٔ پادشاهان»، «گنجینهٔ سلاطین» و «زاد و سرمایهٔ فرمانروایان» است.
در قرآن
عین ترکیب عبارتی «ذخیره الملوک» در قرآن کریم وجود ندارد. با این حال، ریشههای سازنده آن در آیات یافت میشوند؛ واژه «الملوک» (پادشاهان) در آیه ۳۴ سوره نمل آمده و ریشه فعلی کلمه ذخیره نیز به صورت «تَدَّخِرُونَ» (پسانداز و ذخیره میکنید) در آیه ۴۹ سوره آلعمران به کار رفته است.
نماد چیست
در ادبیات صوفیانه و سنت اندرزنامهنویسی ایرانی-اسلامی، این عبارت نماد و مظهر «حکمت، تدبیر و اخلاق سیاسی برای حاکمان عادل» به شمار میرود. در واقع، اشاره به گنجینهای معنوی دارد که هر فرمانروایی برای اداره صحیح مملکت و رعایت عدالت به آن نیاز مبرم دارد.
جمعبندی و توضیح کامل ذخیره الملوک
عبارت «ذخیره الملوک» یک ترکیب اضافه عربی است که در لغت به معنای گنجینه، توشه و اندوخته پادشاهان است. این واژه در پهنه زبان و ادبیات فارسی بیش از هر چیز به عنوان نام کتابی ارزشمند و ماندگار از میر سید علی همدانی، عارف و صوفی نامدار قرن هشتم هجری شناخته میشود.
این اثر با رویکردی اخلاقی، دینی و سیاسی نگاشته شده و هدف آن ارائه راهنماییهای مصلحانه و اندرزهای حکومتی به سلاطین و فرمانروایان زمانه بوده است تا مبنای کار خود را بر عدالت و شریعت استوار کنند. از این رو، اصطلاح مذکور در فرهنگ اصطلاحات سیاسی و صوفیانه نمادی از دانش مدیریتی و سرمایه معنوی برای حاکمان به شمار میرود.