یعنی چه
این عبارت به گیاهان دارویی متعلق به خانوادهٔ Brassicaceae (چلیپائیان) اشاره دارد که در فرهنگ عامه و طب سنتی ایران، مصداق بارز و شناختهشدهٔ آن گیاه «خاکشیر» (یا خاکشی) است. این گیاه دارای دانههای بسیار ریز سرخرنگ یا قهوهای است و خواص درمانی متعددی دارد.
تلفظ
تلفظ روان این عبارت توصیفی به صورت «گِیاهی طِبّی اَز تیرِهِ شَببویان» است.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، پاسخ این طراح معمولاً «خاکشیر» یا «خاکشی» است. خود عبارت پرسش یعنی «گیاهی طبی از تیره شب بویان» دقیقاً ۲۱ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به گیاه خاکشیر که مصداق طبی این تیره است Flixweed گفته میشود و خانواده شببویان را Mustard family یا Cabbage family مینامند.
به فارسی
معادلهای فارسی مستقیم برای این گیاه دارویی شامل واژههای خاکشیر، خاکشی، شفترک و در برخی متون کهن اسفندان است.
نماد چیست
در فرهنگ عمومی و طب سنتی ایران، خاکشیر (به عنوان مصداق این عبارت) نماد پاکسازی بدن، خنکی و رفع عطش است. همچنین اصطلاح «خاکشیر مزاج» به عنوان نماد سازگاری بالا با هر شرایط و رفتاری در جامعه به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل گیاهی طبی از تیره شب بویان
عبارت «گیاهی طبی از تیره شب بویان» در ادبیات لغتنامهای و طراحهای جدول، اشاره مستقیم به گیاه دارویی و شناختهشدهٔ «خاکشیر» دارد. تیرهٔ شببویان (که در زیستشناسی مدرن کلمیان یا چلیپائیان نیز نامیده میشوند) شامل گیاهان متنوعی مانند خردل و کلم است، اما کاربرد طبی و روزمره آن در فرهنگ ایران با دانههای ریز خاکشیر پیوند خورده است.
این گیاه علفی و یکساله در طب سنتی ایران جایگاه ویژهای دارد و شربت آن به عنوان یک نوشیدنی خنککننده، تببر و صفرابر در فصل تابستان مصرف فراوان دارد. واژه خاکشیر یک ترکیب پهلوی و فارسی دری کهن است که به دلیل ریز بودن دانههایش همانند ذرات خاک به این نام خوانده شده است.
در فرهنگ عامه، این گیاه به دلیل خواص تعدیلکننده مزاج، نماد آرامش، پاکسازی و سازگاری به شمار میرود؛ به طوری که افراد بسیار انعطافپذیر را در اصطلاح عامیانه، خاکشیر مزاج مینامند.