یعنی چه
نفسانیات در لغت جمعِ «نفسانیه» و به معنی مجموعه احساسات، افکار، انفعالات و افعالی است که به روح و روان انسان مربوط میشوند. در اصطلاح فلسفی، اخلاقی و عرفانی، این واژه بیشتر به خواهشها، تمایلات مادی، شهوات و غرایز حیوانی انسان در تقابل با عقلانیت و امور روحانی اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت نَفْسانیّات (nafsāniyyāt) است که از ریشه نفس گرفته شده و مصدری جعلشده در ترکیبهای پس از اسلام است.
در جدول
در پاسخ به سؤالات جدول غرض از این کلمه معمولاً خواهشهای نفس، امور روانی یا هوا و هوس است و تعداد حروف اصلی آن ۸ حرف میباشد.
به انگلیسی
بسته به متن، در مفاهیم اخلاقی از واژههایی چون Carnal desires یا Passions و در متون علمی و روانی از Psychical matters استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن شامل واژههایی چون خواهشهای درونی، تمایلات غریزی، احوال روانی، انفعالات روحی و هوا و هوس است.
در قرآن
خود واژهٔ «نفسانیات» به این صورت جمع در قرآن کریم نیامده است؛ اما ریشه آن (نَفْس) و مفاهیم همپوشان با آن مانند «الهَوىٰ» (خواهش دل) و «النَّفْس لأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ» (نفس امرکننده به بدی) بارها مطرح و مهار آنها ستایش شده است.
نماد چیست
در سنت عرفانی و ادبیات صوفیانه (مانند اشعار مولانا)، نفسانیات مهارنشده و خواهشهای تاریک درونی انسان معمولاً به «اژدها» یا «سگ هار» تشبیه و نمادگذاری میشوند که مایه گمراهی عقل است.
جمعبندی و توضیح کامل نفسانیات
واژه «نفسانیات» یک اصطلاح چندبعدی است که ریشه در زبان عربی دارد اما کاربرد گستردهای در متون فلسفی، اخلاقی و روانشناختی فارسی پیدا کرده است. این کلمه در معنای عام و علمی خود به تمامی حالات، پدیدهها و انفعالات مرتبط با روان و درون انسان (علمالنفس) اشاره دارد و مرزهای ساختار روحی انسان را ترسیم میکند.
با این حال، بیشترین کاربرد این واژه در ادبیات عرفانی و اخلاق اسلامی است؛ جایی که نفسانیات در تقابل با عقلانیت و معنویت قرار میگیرد و نشاندهنده غرایز مهارنشده، شهوات، خودخواهیها و خواهشهای مادی انسان است. مهار این جنبه از وجود انسان، در دیدگاه مکاتب اخلاقی مغز و جوهر تکامل روحی به شمار میرود.