یعنی چه
غربال گندم ترکیب توصیفی به معنای ابزاری دایرهای شکل با دیواره کوتاه (معمولاً چوبی) است که کف آن دارای شبکهای سوراخسوراخ از جنس سیم یا مفتول است. این وسیله با داشتن سوراخهایی درشتتر از الک آرد، به طور خاص برای پاکسازی گندم و جدا کردن دانهها از کاه، سنگریزه و خاک به کار میرود.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه «غِربال» (با کسره غین) و «گَندُم» (با فتح گاف و ضم دال) تشکیل شده است. در برخی گویشهای محلی به صورت غلبیر یا غلبیز نیز تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف میتواند خودِ «غربال گندم» (۹ حرف) یا واژههای مترادفی چون پیکن، چچ و پرویزن باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این ابزار پاکسازی غلات از واژگان تخصصی sieve به همراه نام غله استفاده میشود.
به عربی
واژه غربال خود معرب است و در زبان عربی به طور مستقیم یا در ترکیب با القمح استفاده میشود؛ منخل نیز جایگزین رایج آن است.
به ترکی
در ترکی استانبولی به این ابزار کالبور میگویند. در زبان ترکی آذربایجانی نیز اصطلاح «قَلبیر» یا «قَلبر» برای آن به کار میرود.
نماد چیست
در ادبیات، عرفان و احادیث اسلامی، غربال نمادِ بارزِ سنجش، امتحان و جداسازی سره از ناسره (خوب از بد) است. همانطور که غربال ناخالصیها را از گندم جدا میکند، امتحانات الهی و سختیهای روزگار نیز انسانهای خالص و صادق را از افراد سستعنصر متمایز میسازند.
جمعبندی و توضیح کامل غربال گندم
عبارت «غربال گندم» یک ترکیب توصیفی در زبان فارسی است که به ابزار یا فرآیند الک کردن و پاکسازی دانه گندم از کاه، خاک و سنگریزهها اشاره دارد. واژه غربال ریشهای کهن دارد و از زبانهای باستانی به عربی و سپس به فارسی وارد شده است و سوراخهای آن به مراتب درشتتر از الکِ آرد است.
اگرچه خود این واژه در متن قرآن نیامده، اما در احادیث مشهور مذهبی (مانند خطبه ۱۶ نهجالبلاغه) و ادبیات کلاسیک فارسی، کاربرد استعاری عمیقی دارد. این اصطلاح در فرهنگ عرفانی نمادی از تفکیک حق از باطل، تصفیه درونی و آزمونهای سخت روزگار برای جداسازی افراد صالح از ناخالصان به شمار میرود.