یعنی چه
واژهٔ «فنادوا» به معنی «پس صدا زدند» یا «پس فریاد برآوردند» است. این کلمه معمولاً در بافت متون دینی و قرآنی برای اشاره به لحظاتی به کار میرود که گروهی از مردم در مواجهه با یک بحران، بلا یا عذاب، با صدای بلند درخواست کمک (استغاثه) میکنند یا همدیگر را فرا میخوانند. از آنجا که این واژه یک لفظ کلاسیک و قرآنی است، کاربرد روزمرهٔ مدرن ندارد و معنای آن به همان کاربردهای متون اصیل محدود میشود.
تلفظ
تلفظ دقیق این کلمه به صورت «فَنَادَوْا» (fa-nā-daw) است؛ که در آن حرف «ف» مفتوح، «ن» مفتوح و متصل به الف مدی، و در نهایت واو انتهای کلمه دارای حالت سکون یا شبهمصوت است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع و طراحان سوالات قرآنی، پاسخ این پرسش که به معنی «پس فریاد برآوردند» یا «پس صدا زدند» در قرآن چیست، کلمهٔ ۶ حرفی «فنادوا» است.
به انگلیسی
در برگردانهای انگلیسی متون شریف، این عبارت را به صورت فعل زمان گذشته و در قالب عباراتی همچون So they cried out یا And they called out ترجمه کردهاند.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این فعل عبارتند از: «پس صدا زدند»، «پس ندا دادند»، «پس فریاد برآوردند» و در برخی سیاقهای خاص به معنای «پس استغاثه کردند» و طلب یاری نمودند.
در قرآن
این کلمه عینا ۲ بار در قرآن کریم به کار رفته است؛ اول در آیه ۳ سوره ص: «فَنَادَوْا وَلَاتَ حِينَ مَنَاصٍ» که به فریاد پشیمانی و بیفایدهٔ منکران در لحظهٔ عذاب اشاره دارد، و دوم در آیه ۲۹ سوره قمر: «فَنَادَوْا صَاحِبَهُمْ فَتَعَاطَىٰ فَعَقَرَ» که در آن قوم ثمود همدست خود را برای پی کردن شتر حضرت صالح صدا میزنند.
جمعبندی و توضیح کامل فنادوا
کلمهٔ «فنادوا» یک ساختار فعلی اصیل عربی است که از سه بخش «فَـ» (حرف عطف به معنای پس)، «نادیٰ» (فعل ماضی) و واو جمع تشکیل شده است. این واژه در زبان فارسی اصالت بومی ندارد و صرفاً به عنوان یک نقلقول قرآنی، دینی یا در متون کهن ادبی به کار میرود؛ بنابراین بخشهای مربوط به همخانواده یا ریشهٔ مستقل فارسی برای آن متصور نیست و بررسی آن بر پایه ریشهشناسی عربی انجام میشود.
در فرهنگ قرآنی و تفسیری، این عبارت بیشتر حامل یک دلالت معنایی خاص است که نمادی از پشیمانی دیرهنگام، فریادهای بینتیجه در لحظه بحران و قطع امید از نجات به شمار میرود. ساختار این کلمه در زبان عربی از ریشه «ن د و» یا «ن د ی» در باب مفاعله است که مفاهیمی چون بلند کردن صدا و فراخواندن را در خود دارد.