یعنی چه
این مقام سیاسی در نظامهای مبتنی بر مردمسالاری، مسئولیت هدایت دولت و اجرای قانون اساسی را بر عهده دارد و نماینده حاکمیت ملی محسوب میشود.
مترادف
این واژهها در بسترهای سیاسی و رسانهای گوناگون برای اشاره به این جایگاه اجرایی به کار میروند.
متضاد
در مفاهیم علوم سیاسی، عناوین نظامهای موروثی یا غیرانتخابی در تقابل با مقام انتخابی رئیسجمهور قرار میگیرند.
ریشه
واژه «رئیس» از ریشه عربی «رأس» به معنی سر و هدایتکننده است و «جمهور» از ریشه «جمهـر» به معنی توده مردم و انبوه خلق ساخت شده است. همچنین واژه بینالمللی آن (President) از لاتین praesidens به معنای «کسی که در جلو مینشیند و ریاست میکند» گرفته شده است.
جمله سازی
به انگلیسی
این واژه در زبان انگلیسی برای بالاترین مقام اجرایی کشورهای جمهوری یا رؤسای سازمانها و دانشگاهها به کار میرود.
به عربی
در کشورهای عربی زبانی که نظام جمهوری دارند، از این اصطلاحات برای اشاره به رئیس کشور استفاده میشود.
به ترکی
این واژه در ترکی استانبولی ترکیبی از واژه عربی «جمهور» و واژه ترکی «başkan» (به معنی رئیس) است.
جمعبندی و توضیح کامل رئیس جمهور
رئیسجمهور عالیترین مقام رسمی و رئیس قوه مجریه در کشورهای دارای نظام جمهوری است. این جایگاه سیاسی برخلاف نظامهای سلطنتی و موروثی، ماهیتی انتخابی دارد و شخصِ عهدهدار آن، برای مدتی محدود و مشخص با رأی مستقیم یا غیرمستقیم توده مردم برگزیده میشود تا مسئولیت اداره کلان کشور و اجرای قوانین را بر دوش بکشد.
از نظر زبانشناختی، این اصطلاح یک ترکیب معاصر در زبان فارسی است که از دو واژه عربی «رئیس» (به معنی سرور و هدایتکننده) و «جمهور» (به معنی توده مردم) ساخته شده و به عنوان برگردانی دقیق برای واژه غربی President به کار رفته است؛ واژهای که در ریشه لاتین خود به معنای نشستن در صدر یا جلو جامعه است.
در علوم سیاسی مدرن، رئیسجمهور نماد حاکمیت ملی و اراده عمومی جامعه به شمار میرود. هرچند حدود اختیارات او در نظامهای ریاستجمهوری (مانند آمریکا) با نظامهای پارلمانی متفاوت است، اما در تمامی این ساختارها، این مقام مظهر قدرت اجرایی و مدیریت کلان مملکت شناخته میشود.