یعنی چه
واژه ضراس با توجه به نوع حرکتگذاری دو معنای اصلی دارد؛ در حالت ضُراس (به ضم ضاد) به معنی دنداندرد یا کُند شدن دندان است. در حالت ضِراس (به کسر ضاد) مصدری است به معنی با یکدیگر جنگ کردن و دشمنی نمودن، و همچنین به عنوان یکی از اشکال جمع کلمه ضِرس (دندان آسیاب) به کار میرود.
تلفظ
این کلمه به دو صورت تلفظ میشود: ضُراس با ضمهٔ ضاد برای معنای دنداندرد، و ضِراس با کسرهٔ ضاد برای معنای نبرد یا جمعِ دندانهای آسیاب.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه ضراس به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون دنداندرد، کُند شدن دندان، جنگ و پیکار، یا جمع دندان آسیاب کاربرد دارد و طول آن ۴ حرف است.
به انگلیسی
بر اساس معنای مد نظر، معادلهای انگلیسی شامل Toothache (برای دنداندرد)، Warfare یا Combat (برای جنگ و ستیز) و Molars (برای جمع دندان آسیا) است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل دنداندرد، کُند شدن دندان، نبرد، دشمنی با یکدیگر و دندانهای آسیاب است.
در قرآن
کلمه ضراس و مشتقات مستقیم ریشه (ض ر س) در قرآن کریم به کار نرفتهاند، هرچند واژههای عمومی دیگری برای اشاره به دندان (مانند أسنان) در زبان عربی قرآنی وجود دارد.
نماد چیست
در ادبیات و ریشهشناسی عربی، این واژه و ریشه آن (ض ر س) به دلیل ارتباط با گاز گرفتن و فشار دندان، نمادی از سختی و شدت هستند؛ مانند اصطلاح «حرب ضروس» که به معنای جنگ بسیار سخت و سهمگین است. همچنین کلمه ضارس به مجاز به معنای فرد باذکاوت و سختدیده به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ضراس
واژه ضراس یک کلمه اصالتاً عربی و دخیل در زبان فارسی است که از ریشه سه حرفی (ض ر س) مشتق شده است. این واژه بسته به نوع حرکتگذاری (ضمه یا کسره روی حرف ضاد) معانی کاملاً متفاوتی پیدا میکند. در حالت ضُراس به پدیده پزشکی دنداندرد یا کُند شدن دندان اشاره دارد و در حالت ضِراس به معنای تقابل، مصدری برای جنگ و دشمنی دوطرفه است و در عین حال به عنوان جمع واژه ضِرس (دندان آسیاب) نیز شناخته میشود.
در لغتنامههای فارسی مانند دهخدا، این تفکیک معنایی به روشنی ذکر شده است. اگرچه این واژه در زبان فارسی امروز بسیار کمکاربرد است و بیشتر در متون کهن ادبی یافت میشود، اما در طراحهای جدول کلمات متقاطع به دلیل ساختار چهار حرفی و معانی چندگانه، کاربرد زیادی دارد.
علاوه بر مفاهیم لغوی، ضراس در جغرافیای شبهجزیره عربستان و یمن به عنوان نام مکان (دهکده یا منطقه کوهستانی) نیز به چشم میخورد که معمولاً وجه تسمیه آن به وجود سنگهای تیز و ناهموار شبیه به دندان در آن مناطق بازمیگردد.