یعنی چه
سجاده واژهای عربی از ریشه «سجد» است و به پارچه، فرش، یا پوست دباغیشدهای اطلاق میشود که برای اقامه نماز و سجده کردن بر روی آن استفاده میشود تا محل عبادت پاک و مطهر بماند. این کلمه در معنای قدیمیتر خود به نشان و اثر سجده بر پیشانی نیز اشاره داشته است.
مترادف
واژههای جانماز و مصلی پرکاربردترین کلمات هممعنی با سجاده در زبان فارسی هستند که مفهوم محل و ابزار عبادت را میرسانند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه ثلاثی مجرد عربی «س-ج-د» مشتق شدهاند که به معنای خضوع و پیشانی بر زمین ساییدن در پیشگاه پروردگار است.
جمله سازی
در جدول
در بازیهای حل جدول کلمات متقاطع، طراحان معمولاً برای راهنمایی از عبارت «زیرانداز نماز» استفاده میکنند که پاسخ دقیق و ۵ حرفی آن واژه سجاده است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای معرفی این زیرانداز مذهبی عبادات اسلامی، از واژگان فوق استفاده میشود.
به عربی
واژه سجاده اصالتاً عربی است و در این زبان نیز دقیقاً با همین معنا و ساختار به کار میرود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی به دلیل قرابت فرهنگی و مذهبی، همین واژه با اندکی تغییر در نگارش لاتین استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل سجاده
سجاده واژهای با ریشه عربی از مشتقات «س-ج-د» است که در فرهنگ اسلامی به عنوان فرش، پارچه یا زیرانداز مخصوص نماز شناخته میشود. این وسیله نمادی از طهارت، عبودیت و ایجاد فضایی پاک و مقدس برای ارتباط بنده با پروردگار است. هرچند خود کلمه به طور مستقیم در متن قرآن نیامده، اما مفاهیم همخانواده آن به وفور و در قالب عباراتی چون سجده و مساجد تکرار شدهاند.
در ادبیات فارسی و بهویژه در اشعار عرفانی شاعرانی چون حافظ و سعدی، سجاده فراتر از یک ابزار مادی، به نمادی از زهد، پارسایی و گاه تقابل میان ظاهرپرستی و عشق راستین تبدیل شده است. همچنین اصطلاحاتی مانند «سجاده بر روی آب افکندن» کنایه از انجام کارهای خارقالعاده یا ادعای پاکدامنی مفرط در فرهنگ عامه دارد.