یعنی چه
واژه شپله در گویشهای غرب ایران (مانند همدانی، کردی و لری) به غنچه یا میوهٔ کال گیاه خودروی «کَبَر» یا همان «هندوانه کوهی» گفته میشود. این میوه طعم تلخی دارد که پس از فرآوری و تلخیزدایی، از آن برای تهیه ترشی محبوب و مشهوری به همین نام استفاده میکنند. این گیاه با هندوانه ابوجهل سمی متفاوت است.
تلفظ
این واژه در گویشهای محلی غرب کشور بیشتر به صورت «شِپَلَه» (shepale) و در برخی مناطق به صورت «شیهپله» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی، به عنوان پاسخ برای طراحان سؤال با عنوان «نام دیگر گیاه کبر»، «هندوانه کوهی» یا «ترشی محلی غرب کشور» کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به غنچه این گیاه Caper و به میوه نهایی آن که ساختاری شبیه به زیتون یا هندوانه کوچک دارد Caperberry میگویند. نام علمی آن نیز Capparis spinosa است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی و آذربایجانی به این گیاه و محصول آن کـاپاری یا کِـبِره گفته میشود که مصرف غذایی و دارویی دارد.
به فارسی
در زبان فارسی معیار و سایر گویشهای ایرانی، واژههای «کَبَر»، «لگجی»، «لیجین»، «بوکو»، «دک» و «هندوانه کوهی» به عنوان معادلهای دقیق این واژه شناخته میشوند.
نماد چیست
شپله در فرهنگ عامه و ادبیات بومی مناطق رویش خود، به دلیل توانایی رشد در شکاف صخرهها و زمینهای سخت و کمآب، نماد سرسختی، مقاومت و پایداری در شرایط دشوار اقلیمی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل شپله
واژه «شپله» یک واژه بومی و محلی رایج در گویشهای غرب ایران (همدانی، کردی و لری) است که به گیاه خودروی «کَبَر» یا همان «هندوانه کوهی» اشاره دارد. این گیاه در زمینهای بیابانی و صخرهای رشد میکند و غنچهها و میوههای خارداری دارد که پس از فرآوری و گرفتن تلخی آن، تبدیل به یک ترشی خوشمزه و پرطرفدار در مناطق کوهستانی میشود.
بسیاری از افراد به دلیل شباهت ظاهری، این گیاه را با هندوانه ابوجهل اشتباه میگیرند؛ در حالی که هندوانه ابوجهل گیاهی کاملاً سمی و تنها دارای مصارف دارویی نادر است، اما شپله یا همان کاپاریس، کاملاً خوراکی بوده و خواص آنتیاکسیدانی فراوانی دارد.
این کلمه اگرچه در لغتنامههای کلاسیک و قدیمی فارسی مثل دهخدا به این صورت ثبت نشده، اما به عنوان یک مدخل پرکاربرد در فرهنگ جغرافیایی و آشپزی ایران جایگاه ثابتی دارد و در میان طراحان جدول نیز به عنوان یک پاسخ چهار حرفی محبوب شناخته میشود.