یعنی چه
باده گلرنگ یک ترکیب وصفی در زبان و ادبیات فارسی است که به شرابی سرخرنگ و شفاف، همرنگِ گل سرخ (رزگون) اشاره دارد. این اصطلاح در شعر و ادبیات کلاسیک، کنایهای از شادی، غنیمت شمردن دم، عشق مفرط و معرفت شهودی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف، خودِ «باده گلرنگ» (۹ حرف) یا مترادفهای آن نظیر شراب سرخ و می گلگون است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بازگردانی این ترکیب شاعرانه از عباراتی که به رنگ سرخ یا گلگونِ نوشیدنی اشاره دارند، استفاده میشود.
به ترکی
در ادبیات و زبان ترکی نیز معادلهای شعری و توصیفی مستقیمی برای اشاره به این مَیِ سرخرنگ وجود دارد.
به فارسی
واژگان جایگزین و مترادفهای فارسی این ترکیب شامل شراب، می، صهبا، ساغر، میِ گلگون، شراب لعلفام و مُلِ ارغوانی هستند که همگی در اشعار کلاسیک کاربرد فراوان دارند.
نماد چیست
این ترکیب در شعر خیام نماد شادی، غنیمت شمردن لحظه حال و لذت بردن از زندگی در برابر ناپایداری عمر است. در غزلهای حافظ و متون عرفانی، نماد عشق راستین، معرفت شهودی و جوشش درونی است که سالک را از خودپرستی و زهد خشک رها میسازد.
جمعبندی و توضیح کامل باده گلرنگ
ترکیب وصفی «باده گلرنگ» یکی از زیباترین و پرکاربردترین استعارهها در شعر و ادبیات کلاسیک فارسی است. این واژه که ریشه در زبان پارسی کهن دارد، از دو بخش «باده» (شراب) و «گلرنگ» (به رنگ گل سرخ) تشکیل شده و فراتر از معنای مادیِ یک نوشیدنی سرخرنگ، حامل بارهای معنایی عمیق عرفانی و فلسفی است.
در نگاه شاعرانی چون خیام، بادهٔ گلرنگ ابزاری برای ستایشِ حال و فرار از غمهای جهان ناپایدار است؛ در حالی که در دیوان حافظ و ادبیات عرفانی، به نمادی از تجلی عشق الهی، معرفت شهودی و رهایی از قید و بندهای عقل مصلحتاندیش تبدیل میشود. این واژه اصالت کاملاً ایرانی داشته و در متون مقدسی مانند قرآن نیامده، بلکه زاییدهٔ ذوق و تصویرسازی شاعران پارسیگوی است.