یعنی چه
این اصطلاح عامیانه و پرکاربرد در زبان فارسی برای توصیف افرادی به کار میرود که به شدت خودپسند، افادهای و ازخودراضی هستند. این افراد معمولاً برای خود شأن و مقام غیرواقعی قائلند و با فخرفروشی، دیگران را ناچیز میشمارند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «از دَماغِ فیل اُفتاده» است که در محاوره به شکل «از دماغ فیل افتاده» شنیده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این عبارت معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنمای «کنایه از مغرور و پرادعا» کاربرد دارد و دقیقاً شامل ۱۵ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی عبارات متعددی برای رساندن این مفهوم وجود دارد؛ اصطلاح عامیانهتر و تندتر آن نیز To think one's shit doesn't stink است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، اصطلاح Burnu havada از نظر تصویرسازی ذهنی (بالا گرفتن بینی به نشانه تکبر) شباهت زیادی به فرهنگ فارسی دارد.
نماد چیست
در این عبارت، فیل به عنوان نمادی از عظمت و بزرگی مطرح است. افتادن از دماغ فیل کنایه تصویرسازیشدهای است از اینکه فرد گمان میکند از مایه و اصالتی بسیار بزرگ و خاص پدید آمده و به همین دلیل خود را از بقیه برتر میداند.
جمعبندی و توضیح کامل از دماغ فیل افتاده
اصطلاح «از دماغ فیل افتاده» یکی از شناختهشدهترین ضربالمثلهای کنایی در فرهنگ و زبان فارسی است که برای نکوهش رفتارهای متکبرانه و خودپسندیهای افراطی به کار میرود. این عبارت معمولاً در مواجهه با افرادی استفاده میشود که بدون داشتن شایستگی واقعی، خود را بسیار بالا مرتبه پنداشته و با افاده و فخرفروشی با دیگران برخورد میکنند.
ریشه این ضربالمثل در فرهنگ عامه به یک افسانه قدیمی و شفاهی درباره کشتی حضرت نوح بازمیگردد. بر اساس این داستان غیراصیل، در پی عطسه فیل، خوک پدید آمد و با وجود منشأ خود شروع به فخرفروشی کرد؛ از این رو رفتارهای متکبرانه افراد کممایه را به این ماجرا تشبیه کردهاند. این عبارت فاقد هرگونه ریشه یا کاربرد قرآنی است.
در فرهنگهای لغت و معادلهای بینالمللی نیز همواره مفاهیمی همچون باد به غبغب انداختن، پرافاده بودن و نگاه طبقاتی و از بالا به پایین را بازتاب میدهد. در زبانهای انگلیسی و ترکی نیز عبارات مشابهی با تکیه بر اعضای بدن (مانند بالا گرفتن بینی) برای این حالت روحی ساخته شده است.