یعنی چه
در دستور زبان به ویژگی، نعت یا اسمی مشتق گفته میشود که برای توصیف یک موصوفِ جنس نر (مذکر حقیقی) یا کلمهای که در زبان مربوطه به صورت قراردادی مردانه تلقی شده (مذکر مجازی) به کار میرود. این صفتها معمولاً فاقد نشانههای تأنیث (مانند تاء تأنیث در زبان عربی) هستند.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «صِفَت» (با کسرهٔ اضافه) و «مُذَکَّر» با تشدید روی حرف کاف و فتح آن تشکیل شده است.
در جدول
در جداول شرح کلمات، به عنوان پاسخ هفت حرفی برای توصیف گرامری اسامی مردانه یا نرینه کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به صفتهایی که با جنسیت دستور زبان مذکر مطابقت دارند، از این اصطلاحات استفاده میشود.
به عربی
در قواعد صرف و نحو عربی، صفت (نعت) باید در جنسیت کاملاً با موصوف خود مطابقت داشته باشد؛ مانند عبارت «رِزْقٌ کَرِیمٌ» که در آن کریم یک صفت مذکر است.
به فارسی
در زبان فارسی اصیل و واژهگزینیهای سره، معادلهایی چون صفت مردانه، صفت نرینه یا واژه دستور زبانی پهلوی «نَریک» در برابر صفت مذکر قرار میگیرند.
نماد چیست
در فرهنگهای لغت و مراجع مکتوب زبانشناسی، جنس مذکر و صفتهای مربوط به آن را معمولاً با علامت اختصاری [m.] (مخفف Masculine) و در متون عمومی یا زیستشناسی با نماد مارس (سپر و نیزه ♂) نمایش میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل صفت مذکر
عبارت «صفت مذکر» یک اصطلاح ترکیبی در حوزه دستور زبان و زبانشناسی است. بخش اول آن یعنی صفت، کلمهای است که ویژگی یا حالتی را به اسم نسبت میدهد و بخش دوم یعنی مذکر، ریشه در زبان عربی (از ریشه ذ-ک-ر) دارد و به معنای جنس نر یا مردانه است. در زبانهایی که دارای نظام جنسیت دستوری (Gender System) هستند (مانند عربی، فرانسوی و آلمانی)، صفتها موظفند از نظر جنسیت با اسمی که آن را توصیف میکنند، کاملاً مطابقت داشته باشند.
در متون دینی و نحو عربیِ قرآن کریم نیز این قاعده به وفور دیده میشود؛ به طوری که اگر موصوف مذکر حقیقی یا مجازی باشد، صفت آن نیز بدون علائم تأنیث (مانند ة) میآید؛ مانند عبارت «عَذَابٌ شَدِیدٌ». در زبان فارسی به دلیل صفت دستوریِ فاقد جنسیت، این مفهوم بیشتر هنگام ترجمه یا یادگیری زبانهای خارجی و عربی اهمیت پیدا میکند و نماد بینالمللی آن در فرهنگهای لغت بهصورت [m.] ثبت میشود.