یعنی چه
حکمت الهی عام و خاص یک اصطلاح فلسفی و کلامی است. حکمت الهی عام به این معناست که کل نظام آفرینش و تمام موجودات بر اساس نظم، علت و هدفی مشخص آفریده شدهاند و هیچ چیز عبث نیست. حکمت الهی خاص به تدبیرهای مشخصتر خداوند مانند تشریع دین، ارسال پیامبران، وضع قوانین هدایتی و مصلحتهای ویژهای که برای کمال انسانها قرار داده شده است، اشاره دارد.
تلفظ
این ترکیب از چهار واژه تشکیل شده و به صورت واجبست به یکدیگر متصل میشوند: حِکْمَتِ اِلهیِ عامْ وَ خاصّ.
در جدول
پاسخ دقیق برای این عبارت در جدولهای شرح در متن خودِ «حکمت الهی عام و خاص» است که بدون احتساب فاصلهها دارای ۱۵ حرف است.
به انگلیسی
در متون فلسفی و کلامی غربی، برای رساندن مفهوم حکمت الهی از واژگان مربوط به حکمت و تدبیر ربوبی استفاده میشود.
به عربی
ریشه این اصطلاحات کاملاً عربی است و در کلام اسلامی به همین صورت یا به صورت التدبیر الإلهی العام والخاص مطرح میشود.
به فارسی
معادل فارسی این اصطلاح، «دانایی استوار خدایی در پهنه آفرینش و دینداری» است. واژه حکمت در فارسی به خرد، فرزانگی و استواری در علم و عمل برگردانده میشود.
در قرآن
خودِ عبارت ترکیبی «حکمت الهی عام و خاص» به صورت لفظی و یکجا در قرآن نیامده است؛ اما ریشه آن یعنی واژه «حکمت» ۲۰ بار در قرآن ذکر شده (مانند آیه ۲۶۹ سوره بقره: یُؤْتِی الحِکمَةَ مَن یَشاء). مفسران مفهوم عام آن را از آیات نظم آفرینش و مفهوم خاص آن را از آیاتی مثل «وَیُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَةَ» که به معنای اسرار شریعت و هدایت است، استنباط میکنند.
جمعبندی و توضیح کامل حکمت الهی عام و خاص
عبارت «حکمت الهی عام و خاص» یک اصطلاح ترکیبی در حوزه فلسفه اسلامی و الهیات است که به دو مرتبه از تدبیر و خرد خداوندی اشاره دارد. در مرتبه عام، این حکمت شامل کل نظام هستی، آفرینش جهان، اتقان صنع و علتمندی هر موجودی میشود؛ به این معنا که هیچ چیزی در جهان به صورت عبث، بیپایه یا تصادفی خلق نشده و همه چیز در بالاترین سطح نظم (نظام احسن) قرار دارد.
در مرتبه خاص، این حکمت به هدایت تشریعی انسانها مربوط میشود. این بخش شامل فرستادن پیامبران، نزول کتابهای آسمانی، وضع قوانین دینی و اسرار شریعت است که همگی بر اساس مصلحت انسانها و برای رساندن آنها به کمال حقیقی تنظیم شدهاند. ریشه این واژه عربی و از اصطلاحات اصیل کلامی است که در قرآن کریم نیز بارها به ریشههای آن اشاره شده است.