یعنی چه
این اصطلاح در اصل تصویری کنایی از کسی است که لباس یا دامن بلند خود را جمع میکند و بالا میکشد تا به چیزی آلوده نشود یا برای حرکت سریع آماده شود. در مفهوم مجازی، به معنای عزلت گزیدن، خودداری کردن و اعراض از یک موقعیت یا جریانی خاص بهکار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب فعلی به صورت «دا-مَن دَر کِ-شی-دَن» است.
در جدول
در مسابقات شرح در متن و جدول کلمات متقاطع، این عبارت به عنوان پاسخ ۱۱ حرفی برای راهنماهایی همچون «دوری کردن» یا «پرهیز کردن» کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای انتقال این مفهوم کنایی در زبان انگلیسی، بسته به بافت متن از افعالی که نشاندهنده عقبنشینی یا پرهیز هستند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی واژگان مشتق از ریشه عرض و جنب دقیقترین برابرهای معنایی این اصطلاح کنایی هستند.
به فارسی
مترادفهای دقیق فارسی این اصطلاح شامل واژگانی چون دامن برچیدن، تجنب، دوری گزیدن و در معنای مادی آن دامن بالا زدن است. متضاد آن نیز کلماتی مانند دامن آلودن، درگیر شدن و همراهی کردن است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات کلاسیک فارسی، دامن درکشیدن نماد دوری از غوغای جهان، ترک تعلقات مادی، حفظ سلامت نفس و پاک ماندن از گناهان و آلودگیهای محیطی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل دامن درکشیدن
اصطلاح کنایی «دامن درکشیدن» از نمونههای زیبای تصویرسازی در زبان و ادبیات فارسی است. ریشه فیزیکی این عبارت به عمل جمع کردن و بالا گرفتن حاشیه لباسهای بلند برای جلوگیری از هم مالیده شدن به زمین یا آلودگی اشاره دارد که به مرور زمان، معنایی استعاری و اخلاقی به خود گرفته است.
در کاربرد ادبی و عرفانی، این واژه بیانگر روحیه انزواطلبی مثبت، زهد و پارسایی است؛ جایی که شخص عمداً خود را از ماجراها، گناهان یا هیاهوی جامعه کنار میکشد تا اصالت و پاکی خود را حفظ کند. شاعران بزرگی همچون حافظ از این تعبیر و مشتقات آن برای توصیف وارستگی استفاده کردهاند.