یعنی چه
یمین قضایی یا سوگند قضایی، یکی از ادله اثبات دعوی در حقوق اسلامی و قوانین ایران است. این سوگند زمانی ادا میشود که تشریفات قانونی در دادگاه و نزد قاضی به جریان بیفتد تا ادعایی اثبات یا رد شود. این واژه کاملاً کلاسیک و حقوقی است و معمولاً به سود سوگندخورنده و به زیان طرف مقابل تمام میشود و به سه نوع قاطع دعوا، تکمیلی و استظهاری تقسیم میگردد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «یَمین» با فتح یاء و سکون میم، و «قَضایی» با فتح قاف و ضاد است.
در جدول
در کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت خودِ «یمین قضایی» (۹ حرف) یا مترادفهای آن نظیر سوگند قضایی و استحلاف است.
به انگلیسی
در متون حقوقی و بینالمللی، برای اشاره به سوگندی که در پیشگاه دادگاه یاد میشود از اصطلاح Judicial Oath استفاده میکنند.
به عربی
این اصطلاح ریشه در فقه و حقوق عربی دارد و در محاکم کشورهای عربزبان به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
برگردان و برابرهای اصیل و رایج فارسی این ترکیب حقوقی، «سوگند قضایی»، «قسم دادگاهی» یا «سوگند در دادگاه» است.
نماد چیست
در متون حقوقی و سنتهای دادگاهی، نماد یمین قضایی بالا بردن دست راست به نشانه صداقت و قرار دادن دست دیگر بر روی کتاب مقدس (در اسلام، قرآن کریم) است که پیوند میان قول، مسئولیت الهی و ترازوی عدالت را نشان میدهد.
جمعبندی و توضیح کامل یمین قضایی
«یمین قضایی» یکی از ادله مهم و سنتی اثبات دعوی در آیین دادرسی و فقه اسلامی است. این اصطلاح به معنی سوگندی رسمی و دارای تشریفات قانونی است که یکی از طرفین دعوا در محضر قاضی و در محیط دادگاه برای اثبات حقانیت خود یا رد ادعای طرف مقابل یاد میکند.
ریشه لغوی «یمین» به معنای دست راست است؛ زیرا در میان اعراب جاهلی رسم بود که هنگام پیمانبستن یا سوگند یاد کردن، دست راست یکدیگر را میفشردند یا بالا میبردند. ترکیب آن با واژه «قضایی» دلالت بر این دارد که این قسم جنبه شخصی نداشته و کاملاً تحت نظارت دادگاه اجرا میشود و بسته به پرونده میتواند قاطع دعوا، تکمیلی یا استظهاری باشد.