یعنی چه
این عبارت کنایه از حقیقتی است که در نهایت وضوح قرار دارد؛ به طوری که نیاز به هیچ دلیل و برهانی نداشته و هر کسی به راحتی میتواند آن را درک و باور کند. در اصلِ زبان عربی، شکل صحیح آن «أظهر من الشمس» (با حرف ظ) است، اما در نگارش عامیانه و املای نادرست فارسی، گاهی به صورت «ازهر من الشمس» نیز ثبت میشود.
تلفظ
در گویش صحیح، همزه و ظاء مفتوح هستند، هاء ساکن است و کلمه «من» به شمس متصل میشود: [azhar / azharu mines-shams].
در جدول
در جداول شرح در متن یا کلاسیک، این عبارت ۱۱ حرفی به عنوان پاسخ برای طراحانی است که املای رایجِ عامیانه (با ز) را مد نظر قرار میدهند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از اصطلاحاتی استفاده میشود که وضوح روز یا روشنایی روز را معیار قرار میدهند.
به عربی
این ترکیب یک ضربالمثل و اصطلاح بلاغی اصیل عربی است که از اسم تفضیل «أظهر» (آشکارتر) و واژه «الشمس» (خورشید) ساخته شده است.
به فارسی
در ادبیات فارسی، برای بیان این درجه از وضوح، معمولاً از تعابیری همچون «مثل روز روشن»، «آشکارتر از آفتاب» یا «عیان و مبرهن» استفاده میشود.
در قرآن
عینِ عبارت «اظهر من الشمس» در متن قرآن مجید وجود ندارد؛ با این حال، ریشه عربی آن یعنی «ظ ه ر» در قالب کلماتی مثل ظاهر، ظهر و ظهور بارها به کار رفته است. همچنین خورشید (الشمس) در قرآن به عنوان یکی از نشانههای آشکار الهی معرفی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل ازهر من الشمس
عبارت «ازهر من الشمس» در واقع شکل مکتوب و عامیانهای از اصطلاح اصیل عربی «أظهر من الشمس» است. این ترکیبِ کنایی در زبان و ادبیات فارسی برای توصیف موضوعات، دلایل یا حقایقی به کار میرود که به قدری عیان و پدیدار هستند که نیازی به اثبات ندارند؛ درست مانند خورشید در وسط آسمان که هیچکس نمیتواند منکر وجود یا روشنایی آن شود.
اشتباه املایی در نگارش این واژه با حرف «ز» ناشی از خطای شنیداری و آوایی در زبان فارسی است. در زبان عربی، واژه «أزهر» به معنای درخشان و شکوفا است، اما آن کلمهای که معنای «آشکارتر» میدهد و اصطلاحِ روشناییِ حقیقت را میسازد، «أظهر» با حرف «ظ» از ریشه ظهور است.
در نهایت، استفاده از این ترکیب در ادبیات، مناظرهها و نگارشهای رسمی به عنوان یک آرایه بلاغی قدرتمند کاربرد دارد تا روی بدیهی بودن یک ادعا یا مسئله پافشاری شود؛ معادل دقیقِ عامیانه آن در زبان روزمره ما، عبارت «مثل روز روشن بودن» است.