یعنی چه
بیغرض به ویژگی یا رفتاری اشاره دارد که در آن فرد بدون پیشداوری، کینهورزی، طمع یا منفعتطلبی شخصی عمل میکند. این واژه برای توصیف داوران، ناظران یا سخنانی به کار میرود که صرفاً بر اساس حقیقت و انصاف هستند، نه تمایلات شخصی.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «بیغَرَض» (با فتح غین و راء) است.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، واژه «بی غرض» به عنوان پاسخ ۵ حرفی برای راهنماهایی چون «بدون سوء نیت» یا «بیطرف» استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژگانی مانند Unbiased و Impartial دقیقترین معادلها برای توصیف فرد یا دیدگاه بیغرض هستند.
به فارسی
مترادفهای اصیل و رایج این واژه در زبان فارسی شامل بیطرف، منصف، بیتعصب، بیتبعیض، خالصنیت، سلیمالنفس و پاکنیت است. متضادهای آن نیز مغرض، غرضورز و جانبدار هستند.
در قرآن
ترکیب «بیغرض» به دلیل داشتن پیشوند فارسی در متن قرآن وجود ندارد و واژه ریشه یعنی «غرض» نیز به این معنی به کار نرفته است. با این حال، مفاهیمی چون عدالت، اخلاص و بیطرفی در قالب واژگانی مانند «مُخْلِص» یا عبارت «قَوَّامِینَ بِالْقِسْطِ» به وفور در قرآن ستایش شدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل بی غرض
واژه «بیغرض» یک صفت مرکبِ عربی-فارسی است که از پیشوند نفی «بی» و واژه عربی «غَرَض» (به معنی هدف یا نیت شخصی) تشکیل شده است. این واژه در لغت به معنای عاری بودن از طمع، سوءنیت و منافع شخصی در داوریها و رفتارهاست. فرد بیغرض کسی است که حقیقت را فدای خواستههای نفسانی یا منافع مادی خود نمیکند.
در فرهنگ و ادبیات فارسی، نمادهایی همچون ترازوی متقارن و صاف یا آینه بدون غبار برای توصیف حالت بیغرضی استفاده میشوند؛ چرا که آینه حقایق را همانگونه که هست، بدون دخل و تصرف نشان میدهد. تفکیک مفهومی این واژه با اصطلاحاتی چون «بیتفاوت» بسیار مهم است، زیرا فرد بیغرض به موضوع اهمیت میدهد اما عدالت را فدای جهتگیری نمیکند.
از نظر ساختار زبانی، این کلمه همخانوادههایی چون غرض، مغرض، اغراض و غرضورزی دارد و در زبانهای دیگر مانند انگلیسی با مفاهیمی چون Impartiality (بیطرفی مطلق) همپوشانی معنایی دقیقی دارد.