یعنی چه
تأویل قرآنی در اصطلاح علوم قرآنی و تفسیری، به معنای عبور از ظاهرِ عبارات و دستیابی به بطن، حقیقت عینی و مقصود نهایی کلام الهی است. این مفهوم گاهی در برابر تنزیل و تفسیر ظاهری قرار میگیرد و به معنای بازگرداندن سخن به غایت و سرانجام واقعی آن است.
تلفظ
واژه تأویل از ریشه «أول» به صورت (تَءْوِیل) تلفظ میشود که همزه آن ساکن است و در زبان فارسی معمولاً به صورت کشیده (تاویل) خوانده میشود.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع، عبارت «تاویل قرانی» دقیقاً ۱۰ حرف دارد. از پاسخهای هممعنی و کوتاهتر میتوان به «تعبیر» یا «تفسیر» اشاره کرد.
به انگلیسی
در متون فلسفی و دینپژوهی غرب، برای رساندن مفهوم تأویل بیشتر از واژه Hermeneutics (هرمنوتیک) یا Esoteric interpretation (تفسیر باطنی) استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و از ریشه «أ-و-ل» به معنی رجوع و بازگشت مشتق شده است.
به فارسی
معادلهای فارسی دقیق برای این اصطلاح شامل «باطنگشایی آیات»، «نمود واقعی سخن» و «بازگرداندن کلام به سرانجام و حقیقت آن» است.
در قرآن
واژه تأویل ۱۷ بار در قرآن کریم به کار رفته است. در سوره یوسف به معنای «تعبیر خواب» (تأویل الأحادیث)، در سوره اسراء به معنای «عاقبت و فرجام کار» و در آیه ۷ سوره آلعمران در رابطه با «حقیقت و بطن آیات متشابه» دلالت دارد که نشان میدهد تأویل تنها یک تفسیر ذهنی نیست، بلکه به تحقق خارجی و عینی یک امر نیز اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل تاویل قرانی
تأویل قرآنی یکی از کلیدیترین و عمیقترین مفاهیم در علوم قرآنی، عرفان اسلامی و تفاسیر مذهبی است. ریشه این واژه به معنای «بازگشت» است و در اصطلاح، به فرآیند عبور از لایه سطحی و ظاهری الفاظ قرآن برای رسیدن به بطن، مراد واقعی و حقیقت غایی کلام الهی گفته میشود. برخلاف تفسیر معمولی که غالباً به شرح الفاظ و معنای لغوی عبارات میپردازد، تأویل به دنبال کشف پیوند میان کلام و واقعیت عینی یا ماورایی آن است.
این واژه در قرآن کریم ۱۷ بار در سیاقهای مختلفی مانند تعبیر خواب، سرانجام اعمال و درک آیات متشابه به کار رفته است. در طول تاریخ اسلام، مفسران، فیلسوفان و عارفان بر سر این موضوع که چه کسانی (تنها خداوند یا راسخون در علم نیز همراه او) توانایی و علم دستیابی به تأویل قرآن را دارند، مباحث کلامی و علمی گستردهای داشتهاند.