یعنی چه
واژه دزار از کلمات بسیار کهن، نادر و فراموششده در زبان فارسی است. این واژه در لغتنامههای مرجع مانند دهخدا به معنی شخص حرفهای در امر ساختوساز، یعنی بنا و معمار به کار رفته است؛ کسی که اساس و پایهای را استوار میکند.
تلفظ
این کلمه در متون و فرهنگهای قدیمی به دو صورت دَزار و دِزار تلفظ میشده و در برخی گویشهای کهن به شکل دژار نیز ضبط شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، دزار به عنوان پاسخ چهار حرفی برای راهنماهای 'معمار' یا 'بنای ساختمان' شناخته میشود.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی این واژه همگی به مفاهیم مهندسی، معماری و ساختوساز سنتی یا مدرن اشاره دارند.
به ترکی
در زبان ترکی برای رساندن این مفهوم از واژههای میمار (وامگرفته از عربی) یا اوستا استفاده میشود.
به فارسی
نزدیکترین برگردانها و واژگان جایگزین در فارسی امروز شامل بنا و معمار است. همچنین واژه کهن 'والادگر' نیز معنای مشابهی دارد.
نماد چیست
اگرچه در فرهنگ رسمی اساطیر نماد خاصی برای دزار ثبت نشده، اما به اعتبار معنای شغلی خود، میتواند نماد پردازش یک ایده، ساختن، ایجاد استواری و عافیت و آبادانی یک سرزمین باشد.
جمعبندی و توضیح کامل دزار
واژه دزار یکی از نمونههای ارزشمند و کمتر شناختهشده در گنجینه زبانی فارسی اصیل و کهن است. این کلمه که در لغتنامههای بزرگی چون دهخدا و ناظمالاطباء به ثبت رسیده، ریشهای کاملاً ایرانی داشته و احتمالاً با واژههایی نظیر دژ (به معنای قلعه و استواری) همخانواده است. بر خلاف برخی باورهای عامیانه و نادرست مجازی که آن را ترکیبی از دزد و زار میدانند، معنای حقیقی آن کاملاً محترمانه و شریف است.
در کاربرد شناسی تاریخی، دزار به فردی اطلاق میشد که با تکیه بر دانش فنی زمانه خود به بنایی، معماری و استوار کردن پایههای ساختمانها میپرداخت. امروزه این واژه در ادبیات گفتاری و نوشتاری معاصر کاملاً منسوخ شده و جای خود را به کلمات معمار و بنا داده است، با این حال کماکان جایگاه خود را در سرگرمیهای فکری مانند جدولهای کلمات متقاطع حفظ کرده است.