یعنی چه
«جام شکستن» در معنای لغوی به خرد کردن ظرف شراب (جام یا ساغر) اشاره دارد. در زبان و ادبیات فارسی، این عبارت به عنوان یک کنایه با مفاهیمی چون توبه کردن و دست کشیدن از بادهنوشی، ناامید کردن کسی از یک بخشش، یا بیآبرو و رسوا کردن فرد به کار میرود. در متون عرفانی نیز به معنای گسستن تعلقات دنیوی و فروپاشی سرمستی مجازی است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «جام» (با مصوت بلند آ) و «شکستن» (شین مکسور، کاف مفتوح و سین ساکن) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف (۸ حرف) خودِ «جام شکستن» است. از عبارات مشابه میتوان به قدح شکستن یا ساغر شکستن نیز اشاره کرد.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم لغوی این عبارت در زبان انگلیسی از ترکیب فعل شکستن یا خرد کردن همراه با ظروف مخصوص نوشیدنی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی واژهٔ «کَأْس» دقیقاً معادل جام و پیاله است و ترکیب فعل کسر به همراه آن، معنای تحتاللفظی این واژه را میسازد.
نماد چیست
این عبارت در ادبیات عامه نماد قطع پیمان یا پایان دورهٔ مستی است. در عرفان اسلامی و به ویژه در حکایت معروف «جام شکستن ایاز به دستور سلطان محمود» در مثنوی معنوی مولوی، این کار نمادِ برتر دانستن امر حق (سلطان)، شکستن غرور، نفسکشی و رهایی کامل از بند مادیات و تعاریف دنیوی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل جام شکستن
عبارت «جام شکستن» یک مصدر مرکب توصیفی و کنایی در زبان فارسی است که در سطوح مختلف معنایی کاربرد دارد. در سادهترین شکل، این عبارت به معنی خرد کردن ظرف نوشیدنی است، اما در اصطلاح عامه و سنتی به عنوان کنایهای از توبه کردن، رسوا نمودن یا محروم ساختن کسی از یک بزم به کار میرفته است.
در قلمرو شعر و عرفان فارسی (بهویژه در آثار مولانا، حافظ و خیام)، جام نمادی از دل، عشق یا تجربیات معنوی است. بر این اساس، شکستن آن معنایی فراتر یافته و به نمادی برای پایان یافتن مستیِ مجازی، گسستن عهد، و مهمتر از همه، شکستن بتِ غرور و تعلقات مادی در مسیر سلوک تبدیل شده است.