یعنی چه
عبارت «نام قدیم همدان» اشاره به هویت تاریخی و اسامی باستانی شهر همدان دارد که مهمترین و شناختهشدهترین آنها «هگمتانه» است. این واژه در دوران کلاسیک و متون کهن به کار میرفته و نشاندهنده قدمت طولانی این کهنشهر به عنوان نخستین پایتخت شاهنشاهی ماد در فلات ایران است.
تلفظ
واژه باستانی آن در پارسی باستان به صورت «هَمْگْمَتانَ» (Hamgmatāna) تلفظ میشده است که در سیر تحول زبان به «هگمتانه» و سپس در دوران ساسانی به «اَهمَتان» و در نهایت به «همدان» تغییر یافته است. صورت یونانی آن نیز «اکباتان» خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و بازیهای کلمات، اگر خود عبارت «نام قدیم همدان» مد نظر باشد، ۱۲ حرف دارد. اما اگر به عنوان راهنمای سوال آمده باشد، پاسخهای اصلی آن واژههای ۷ حرفی «هگمتانه» یا «اکباتان» هستند و در مواردی نادر اسامی قدیمیتر مانند «آمدانه» نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در متون بینالمللی و تاریخی، برای اشاره به دوران باستان این شهر از واژه Ecbatana استفاده میشود که ریشه در نگارش یونانی آن دارد. همچنین نام رسمی تاریخی آن به صورت Hagmatana ثبت شده است.
به فارسی
ریشه این نام از واژه پارسی باستان گرفته شده و در زبان فارسی امروزی به معنای «محل گردآمدن»، «جای اجتماع» یا «انجمن» است. این نامگذاری به دلیل آن بوده که این شهر محل تجمع اقوام مختلف و شکلگیری نخستین دولت ایرانی (مادها) بوده است.
نماد چیست
نام قدیم همدان مظهر و نماد شروع شهرنشینی، پایتخت باستانی تمدن ماد و هخامنشی، و تاریخ کهن ایرانزمین است. از مهمترین نمادهای فیزیکی مرتبط با آن میتوان به مجسمه شیر سنگی همدان، ریتون طلایی شیر بالدار اکباتان و محوطه باستانی هگمتانه که به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شده، اشاره کرد.
جمعبندی و توضیح کامل نام قدیم همدان
عبارت «نام قدیم همدان» در حقیقت یک ترکیب توصیفی است که جستجوگران تاریخ و حلکنندگان جدول را به یکی از کلیدیترین نامهای باستانی ایران یعنی «هگمتانه» و صورت یونانی آن «اکباتان» میرساند. این شهر باستانی که امروزه همدان نامیده میشود، نخستین پایتخت شاهنشاهی ایران در زمان مادها بوده است.
از نظر زبانشناسی، این نام تاریخی به معنی محل گردهمایی و تجمع است که نشان میدهد این منطقه از دیرباز مرکز شور، سیاست و پیوند اقوام ایرانی بوده است. تغییر و تحول این واژه از هَمگمتانَ به هگمتانه، اهمتان و در نهایت همدان، نشاندهنده پویایی زبان فارسی در طول بیش از دو هزاره است.
ثبت جهانی محوطه باستانی هگمتانه در سازمان یونسکو، مهر تاییدی بر اهمیت جهانی این نام و جغرافیا است. امروزه اصطلاحاتی چون شیر سنگی و جامهای زرین باستانی، همگی یادآور شکوه نام قدیمی این دیار هستند.