یعنی چه
قاب و قدح یک ترکیب عطفی در زبان فارسی است که به مجموعهای شامل یک بشقاب یا سینی بزرگ (قاب) و یک کاسه بزرگ (قدح) از جنس چینی (غالباً با طرحهای سنتی مانند قلمآبی یا گلومرغ) اطلاق میشود. این ظروف در گذشته و سنتهای ایرانی جنبه تشریفاتی، تزیینی و آیینی داشتهاند.
تفرظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «قاب وُ قَدَح» یا «قاب وَ قَدَح» است که در آن واژه اول با ضمه یا فتحه به واژه دوم متصل میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً در پاسخ به راهنماهایی همچون «ظروف بزرگ تشریفاتی مجلس ختم»، «ست کاسه و بشقاب بزرگ قدیمی» یا «ظروف تزیینی فغفوری» قرار میگیرد و دارای ۷ حرف است.
به انگلیسی
برای برگردان این اصطلاح فرهنگی به انگلیسی، بسته به کاربرد آن، از عبارتهای توصیفی مربوط به ظروف چینی بزرگ یا چیدمانهای تشریفاتی استفاده میشود.
به فارسی
مترادفها و معادلهای فارسی این ترکیب شامل واژههای توصیفی و سنتی نظیر کاسهبشقاب بزرگ، دوری و طاس، ظروف تشریفاتی مجالس عزاداری و آرایههای تزیینی ترحیم است.
نماد چیست
این ظروف در فرهنگ ایرانی نمادی از شکوه و آیینمندی مراسم سنتی ترحیم، و همچنین نشانهای از اصالت، سفرهداری، هنرهای تزیینی و دکوراسیون کلاسیک ادوار گذشته مانند صفویه و قاجار به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل قاب و قدح
ترکیب «قاب و قدح» از دو واژه با ریشههای متفاوت ساخته شده است؛ «قاب» واژهای با ریشه ترکی به معنی ظرف یا سینی بزرگ است و «قدح» واژهای عربی به معنی کاسه بزرگ یا ظرف نوشیدنی است. پدید آمدن این ترکیب عطفی در فرهنگ ایرانی، سازهای کاملاً بومی و تشریفاتی را شکل داده است که فراتر از کاربرد معمولی ظروف آشپزخانه است.
در سنتهای قدیمی و اصیل ایرانی، این ست ظروف چینی فغفوری و بزرگ به صورت خالی روی پارچههای گرانبها مانند ترمه در وسط مجالس ترحیم و ختم چیده میشدند و در فواصل آنها نسخههای قرآن یا گلدان قرار میگرفت تا به مجلس عزا شکوه و جنبهای آیینی ببخشد. امروزه این واژه علاوه بر ابعاد نوستالژیک و دکوراسیون کلاسیک، در اصطلاحات مربوط به ظروف عتیقه و صنایع دستی نیز کاربرد دارد.