یعنی چه
دوران نوسنگی پیش از سفال مرحلهای کلیدی در تاریخ باستانشناسی خاور نزدیک (حدود ۱۲٬۰۰۰ تا ۸٬۵۰۰ سال پیش) است. در این دوره، انسانها گام در مسیر یکجانشینی، اهلیسازی حیوانات و ابداع کشاورزی گذاشتند و نخستین روستاها را شکل دادند، اما هنوز فناوری ساخت و پخت ظروف سفالی را نداشتند و برای ذخیرهسازی از ظروف سنگی، گچی یا سبدهای حصیری استفاده میکردند.
تلفظ
تلفظ این اصطلاح به صورت واژگان مجزا شامل «نَو» (Nav)، «سَنگی» (Sangi)، «پیش» (Pish)، «اَز» (Az) و «سَفال» (Safal) است که به عنوان یک عبارت ترکیبی تخصصی تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق ۱۵ حرفی برای طراحان جدول «نوسنگی پیش از سفال» است. از مترادفهای کوتاهتر یا دیگر معادلهای آن مانند «نوسنگی بدون سفال» نیز گاهی در طرح سوالات تخصصی استفاده میشود.
به انگلیسی
در ادبیات بینالمللی باستانشناسی، این واژه با عبارت Pre-Pottery Neolithic شناخته میشود و به اختصار به آن PPN میگویند که خود به دورههای ثانویه A و B و C تقسیم میشود.
به عربی
در زبان عربی برای توصیف این دوره باستانی از معادلهای فوق که ترجمه مستقیم مفاهیم عصر حجر نو و پیشا-سفال هستند، استفاده میشود.
به فارسی
این اصطلاح یک واژه ترکیبی علمی و ترجمه تحتاللفظی از زبانهای اروپایی است. در متون باستانشناسی فارسی، برابرهای دیگری نظیر «نوسنگی بدون سفال»، «نوسنگی بیسفال» و «دوره پیشا-سفال» نیز برای اشاره به آن رواج دارد.
نماد چیست
این دوره در باستانشناسی نماد آغاز «انقلاب کشاورزی»، یکجانشینی و شکلگیری نخستین روستاهای تاریخ است. از نظر مادی و باستانشناختی، نمادهای شاخص این دوره خشتهای گلی بدون پخت، پیکرکهای گلی و سنگی نپخته، جمجمههای اندود شده با گچ (مرتبط با آیین تدفین) و محوطههای مشهوری چون گوبکلیتپه، تپه علیکش و گنجدره هستند.
جمعبندی و توضیح کامل نوسنگی پیش از سفال
عبارت «نوسنگی پیش از سفال» یک اصطلاح تخصصی و بسیار کلیدی در باستانشناسی خاور نزدیک و ایران است که نخستین بار توسط کتلین کنیان در پی حفاریهای شهر باستانی اریحا وضع شد. این دوره بازه زمانی مهمی در عصر سنگ (حدود ۱۲٬۰۰۰ تا ۸٬۵۰۰ سال پیش) را پوشش میدهد که در آن گامهای بنیادین بشر برای گذار به تمدن برداشته شد.
ویژگی بارز این عصر، ابداع کشاورزی اولیه، یکجانشینی و اهلیسازی حیواناتی مانند بز و گوسفند است؛ با این حال، انسانهای این دوره هنوز دانش و فناوری پخت گل و ساخت ظروف سفالی را به دست نیاورده بودند و نیازهای ذخیرهسازی خود را با ابزارهای سنگی، گچی یا سبدهای حصیری برطرف میکردند. محوطههای مشهوری نظیر گوبکلیتپه در آناتولی و گنجدره و علیکش در ایران از مهمترین یادمانهای این عصر به شمار میروند.