یعنی چه
درمنه سپید (با نام علمی Artemisia herba-alba) گیاهی درختچهای، بسیار معطر و تلخمزه از خانوادهٔ کاسنیان (مرکبان) است که عمدتاً در مناطق خشک، بیابانی و کوهستانی میروید. این گیاه به دلیل پوشش متراکم کرکهای ریز روی ساقه و برگهایش، ظاهری سپید یا خاکستری-نقرهای دارد و در طب سنتی برای دفع کرم روده و ضدعفونی کردن استفاده میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه ترکیب «دِرمَنه» به کسر دال و میم و فتح نون، به همراه صفت «سِپید» با کسر سین است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ طراحان برای گیاه بیابانی معطر یا معادل الشیح، واژهٔ «درمنه سپید» با ۹ حرف یا جایگزینهای کوتاهتر آن مانند شیح و یوشان است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این گونهٔ خاص بیابانی و گیاهان همخانوادهٔ آن با ظاهر نقرهای، از اصطلاحات White Wormwood یا Desert Wormwood استفاده میشود.
به ترکی
در منابع گیاهشناسی و طب سنتی زبان ترکی، این واژه معمولاً به صورت Ak yavşan (درمنه سپید) یا pelin otu ترجمه و شناخته میشود.
به فارسی
در زبان و ادبیات فارسی و متون کهن طب سنتی، برای این گیاه یا گونههای بسیار نزدیک به آن از نامهای مترادفی چون شیح، ترخ، یوشان، برنجاسف، ثغام، جاورد و سپیدخار استفاده شده است. واژهٔ درمنه خود ریشه اوستایی دارد و با کلماتی چون درمان و دارو همخانواده است.
نماد چیست
در ادبیات فارسی (بهویژه اشعار خاقانی و نظامی)، درمنه به دلیل رویش در بیابانهای خشک، نماد «قناعت»، «تهیدستی» و «سرسختی در شرایط سخت» است. همچنین در طب سنتی و باورهای عامه به دلیل خواص ضدعفونیکنندهاش نماد «پاکسازی» و به علت طعم بسیار تلخش، در برخی سنتها استعارهای از «تلخی تجربه یا هشدار» به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل درمنه سپید
درمنه سپید یکی از گیاهان بومی و دارویی ارزشمند در مناطق بیابانی و خشک ایران و خاورمیانه است که به دلیل پوشش نقرهای و کرکدار خود به این نام خوانده میشود. این گیاه از تیرهٔ کاسنیان بوده و در متون کهن پزشکی و طب سنتی، به عنوان یک داروی قوی ضد انگل و ضدعفونیکننده جایگاه ویژهای داشته است.
از نظر ریشهشناسی، واژهٔ «درمنه» پیوند عمیقی با مفاهیمی چون «درمان» و «دارو» در زبانهای باستانی ایران دارد. در قلمرو ادبیات فارسی نیز این بوتهٔ بیابانی به دلیل پایداری در خاکهای کمآب، به عنوان مظهر قناعت، افتادگی و مقاومت در برابر سختیهای روزگار توصیف میشود.