یعنی چه
این عبارت یک ترکیب وصفی (موصوف و صفت) است که از دو واژه «بلا» و «وحشتناک» تشکیل شده است. بلا به معنای مصیبت و گرفتاری است و وحشتناک (وحشت + پسوند صفتساز ناک) به معنای ایجادکننده ترس و هراس شدید است. در مجموع به هر نوع رویداد سهمگین و زجرآوری که دل انسان را از ترس بلرزاند، اطلاق میشود.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت ترکیب موصوف و صفتی با کسره اضافه (ای) میان دو کلمه انجام میشود. واژه وحشتناک دارای سکون روی حروف شین و تاء است.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، اگر طراح «بلای وحشتناک» را به عنوان پرسش بیاورد، پاسخ دقیق آن با ۱۱ حرف خودِ «بلای وحشتناک» است. همچنین کلماتی مثل فاجعه هولناک یا بلاء عظیم نیز به عنوان جایگزینهای احتمالی کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به لحن متن و شدت فاجعه، از واژههای متفاوتی برای رساندن معنای این ترکیب استفاده میشود که همگی دلالت بر یک مصیبت بزرگ دارند.
به عربی
در زبان عربی برای توصیف یک گرفتاری ترسآور از ترکیب اسمهای مصیبت، بلا یا کارثة با صفات وحشتآوری چون رهیب، فظیع و مرعب استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی واژه Korkunç به معنای ترسناک و دهشتناک است که در ترکیب با بلا و فاجعه، دقیقاً معنای این عبارت فارسی را بازسازی میکند.
به فارسی
مترادفهای این عبارت در زبان فارسی بسیار متنوع هستند و صفتهایی همچون هولناک، مخوف، سهمناک، مهیب و دهشتناک همگی میتوانند عمق ترس و آسیب این بلا را آشکار سازند. در نقطه مقابل، کلماتی مانند عافیت، آرامش، امنیت، نعمت و آسایش متضادهای آن به شمار میروند.
در قرآن
عینِ ترکیب وصفی «بلای وحشتناک» در متن قرآن کریم نیامده است. با این حال، مفهوم آن در آیه ۴۹ سوره بقره با اصطلاح «بَلاءٌ عَظیم» (آزمون یا مصیبت بزرگ) در توصیف شکنجههای فرعونیان ذکر شده است. همچنین در آیات دیگر، آزمایش انسانها با ترس و گرسنگی (خوف و جوع) به عنوان مصادیقی از بلاهای بیمآور بیان گردیده است.
نماد چیست
در فرهنگ، اساطیر و ادبیات فارسی، بلای وحشتناک نمادی از دگرگونی ناگهانی روزگار، قهر طبیعت (مانند زلزله و سیلهای ویرانگر)، مکافات عمل و گناهان، یا یک آزمون بسیار سخت الهی تلقی میشود. در شعر کلاسیک نیز گاهی برای تصویرسازی از وحشت مرگ، تنهایی قبر یا سختیهای دوران اسارت به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل بلای وحشتناک
عبارت «بلای وحشتناک» یک ترکیب وصفی پرکاربرد در زبان فارسی است که از درآمیختن واژه عربی بلا (به معنی آزمایش و گرفتاری) و واژه فارسی وحشتناک (برگرفته از وحشت عربی و پسوند صفتساز فارسی) پدید آمده است. این اصطلاح برای توصیف رویدادها، مصائب یا حوادثی به کار میرود که شدت آسیب و میزان هراسانگیزی آنها فراتر از حد تحمل عادی انسان است.
اگرچه این عبارت به طور مستقیم در متون کهن به عنوان یک واژه مستقل یا اصطلاح خاص ثبت نشده، اما در ادبیات عامه و معاصر نمادی از فجایع بزرگ طبیعی، مجازاتهای سخت و آزمونهای تکاندهنده بشری است. در لغتنامهها و فرهنگهای ترجمه نیز معادلهای دقیقی در زبانهای انگلیسی، عربی و ترکی دارد که همگی بر دو مؤلفه اصلی یعنی «بزرگی مصیبت» و «ترسآور بودن» آن تاکید میکنند.