یعنی چه
در لغتنامههای معتبر مانند دهخدا و معین، پیروز شدن به معنای غالب گشتن، مظفر شدن، فاتح گردیدن، چیره شدن بر دشمن و دست یافتن به موفقیت در نبرد، رقابت یا هرگونه تلاش است. این واژه زمانی به کار میرود که فرد یا گروهی پس از رویارویی با موانع یا رقیبان، به هدف و برتری دست یابند.
تلفظ
تلفظ این عبارت فعلی به صورت [pērōz šodan] است. واژه «پیروز» در زبان فارسی میانه نیز به همین صورت تلفظ میشده و مصوت اول آن کشیده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه «پیروز شدن» دقیقاً یک پاسخ ۸ حرفی است. بسته به تعداد حروف درخواستی، طراحان جدول ممکن است از مترادفهای آن مانند «بردن»، «ظفر یافتن» یا «چیره شدن» نیز استفاده کنند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی رایجترین فعل برای این مفهوم To win است. برای بیان پیروزیهای بزرگتر و حماسیتر از واژگانی چون To triumph یا عبارت To be victorious استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی متناسب با سیاق متن از افعال مختلفی استفاده میشود؛ «انتصر» بیشتر در نبردها، «فاز» در مسابقات و دستاوردهای معنوی، و «ظفر» به معنی غلبه و دست یافتن به هدف کاربرد دارد.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای مفهوم ساده برنده شدن از فعل Kazanmak استفاده میشود، در حالی که در متون رسمیتر یا حماسی، عبارات Zafer kazanmak و Galip gelmek به کار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل پیروز شدن
عبارت «پیروز شدن» یک فعل مرکب اصیل فارسی است که ریشه در زبان پارسی میانه (پهلوی) و واژه pērōz دارد. این کلمه از نظر ساختار واژگانی از ترکیب پیشوند «پَری» (به معنی فرا و پیرامون) و «اُوز» (به معنی نیرو و توان) شکل گرفته که در مجموع مفهوم «دارای نیروی چیره و فراوان» را منتقل میکند. واژه عربی «فیروز» نیز شکل معرب همین واژه ایرانی است.
این واژه در فرهنگ و ادبیات فارسی همواره با مفاهیمی چون غلبه حق بر باطل، تلاش مستمر و رسیدن به کامیابی پس از تحمل سختیها گره خورده است. سنگ فیروزه در فرهنگ ایران باستان و شاهین یا عقاب در نمادشناسی ملی، همگی جلوههایی از روحیه پیروزیخواهی محسوب میشوند. در متون دینی نیز اگرچه خود کلمه به دلیل ریشه فارسیاش وجود ندارد، اما مفاهیم همارز آن مانند «فوز»، «نصر» و «فتح» به وفور دیده میشوند.
در کاربردهای روزمره، جدولهای کلمات متقاطع و معادلسازیهای بینالمللی، پیروز شدن تداعیکننده برتری در رقابتها، شکست دادن موانع و به دست آوردن جایگاه نخست است که با نمادهای مدرنی مانند علامت V نیز در سراسر جهان نمایش داده میشود.