یعنی چه
تیر کمان یا تیر و کمان یک ابزار جنگی، شکار یا ورزشی سنتی است که از دو بخش اصلی تشکیل شده است: «کمان» که چوب یا فلزی منحنی و منعطف همراه با زِهِ کشسانی است، و «تیر» که پرتابهای نوکتیز است. در کاربرد عامیانه، این واژه گاهی به تیرکمان سنگی یا کِشبند نیز که برای پرتاب سنگ استفاده میشود، اطلاق میگردد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب در زبان فارسی «تِیرِ کَمان» است که از دو واژهٔ تکهجایی و دوهجایی تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به پرسشهایی مانند «ابزار پرتاب تیر»، «سلاح آرش» یا «ابزار شکار سنتی»، عباراتی همچون «تیر کمان»، «قوس» یا «قلابسنگ» (برای نوع سنگی آن) به کار میروند.
به انگلیسی
برای ابزار سنتی جنگی و شکار از عبارت Bow and arrow و برای نوع کشی و سنگی کوچک آن از واژه Slingshot استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی به مجموعه تیر و کمان «القوس والسهم» گفته میشود و واژه «مقلاع» برای قلابسنگ یا تیرکمانهای سنگی کاربرد دارد.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، «Ok» به معنای تیر و «Yay» به معنای کمان است که ترکیب آنها ابزار تیراندازی را شکل میدهد.
نماد چیست
تیر و کمان در فرهنگ و ادبیات پارسی نماد حماسه، مرزبانی و جانفشانی است که بارزترین جلوه آن در اسطورهٔ آرش کمانگیر دیده میشود. در ادبیات غنایی و عرفانی، «تیر مژگان» و «کمان ابرو» نماد نفوذ ناگهانی و عمیق عشق در دل عاشق است. همچنین در اخترشناسی، نماد صورت فلکی قوس (آذرماه) یک کماندار نیمهانسان است که نشانهای از هدفگیری، سرعت و دقت بهشمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل تیر کمان
تیر کمان یکی از کهنترین و اصیلترین ابزارهای ساخت بشر برای شکار و دفاع بوده که ریشه در اعماق تاریخ و زبانهای باستانی ایران دارد. اجزای این واژه یعنی «تیر» (از پارسی میانه tīr و اوستایی tiγri به معنی تیز) و «کمان» (به معنی شیء منحنی)، در طول قرنها اصالت خود را حفظ کرده و از اسلحه نبرد به یک ابزار ورزشی دقیق در روزگار کنونی تبدیل شدهاند.
این واژه علاوه بر کاربرد فیزیکی، جایگاه ویژهای در فرهنگ، اساطیر و ادبیات ایران زمین دارد؛ از داستان حماسی تعیین مرزهای ایران توسط تیرِ آرش گرفته تا تمثیلهای ظریف شاعران از کمانِ ابرو و تیرِ نگاه معشوق. در بافت مدرن و عامیانه نیز این کلمه گاهی اشاره به تیرکمانهای کِشی و سنگی دارد که وسیلهای نوستالژیک برای سرگرمیهای دوران کودکی محسوب میشود.