یعنی چه
خرنوب نام درختی است همیشه سبز و بزرگ شبیه به درخت گردو با گلهای زرد که میوهای غلافدار (مانند باقلا یا لوبیا اما بزرگتر)، ضخیم، تیره و با طعمی شیرین دارد. این میوه در گذشته به جای شکر در پخت شیرینی کاربرد داشته و امروزه به عنوان جایگزین طبیعی کاکائو و شکلات و همچنین دارویی برای درمان برخی بیماریها نظیر ناباروری مردان استفاده میشود.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی بیشتر به صورت خَرْنوب (فتح خاء و سکون راء) و گاهی خُرْنوب (ضم خاء) تلفظ میشود. در زبان عربی فصیح صورت خَرّوب (با تشدید راء) نیز بسیار رایج است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه اصلی و رایج برای این گیاه Carob است. همچنین در منابع اروپایی و سنتی به آن نان حضرت یحیی یا همان St John's bread نیز میگویند.
به عربی
در زبان عربی این گیاه را الخَرُّوب یا خَرْنوب مینامند که ریشه اصلی ورود این کلمه به زبان فارسی است.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی به این میوه Keçiboynuzu میگویند که به معنای «شاخ بز» است و به شکل ظاهری غلاف میوه اشاره دارد. واژه Harnup نیز در برخی گویشها کاربرد دارد.
به فارسی
در متون کهن و طب سنتی فارسی، برای این گیاه معادلها و نامهای دیگری مانند شاخبز (به دلیل شباهت ظاهری میوه به شاخ)، ینبوت، دارجین و شجر سلیمان (به دلیل پیوند با داستان وفات حضرت سلیمان) استفاده شده است.
نماد چیست
در ادبیات سنتی و عرفانی فارسی، به ویژه در مثنوی معنوی مولانا، خرنوب به دلیل شباهت لفظی با ریشه «خراب»، نماد ویرانی، خرابی و پایان حیات مادی است. همچنین در فرهنگ مدیترانهای به عنوان نماد شیرینی طبیعی و غذای ساده و فقیرانه شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل خرنوب
خرنوب یک واژه کهن است که ریشه اصلی آن به زبانهای باستانی اکدی (Kharubo) و سومری بازمیگردد و از طریق زبانهای آرامی و عربی به فارسی وارد شده است. این کلمه اشاره به درخت و میوهای همیشهسبز و مدیترانهای دارد که به خاطر غلافهای شیرین و مغذیاش شناخته میشود. دانه این گیاه در تاریخ به دلیل داشتن وزن بسیار ثابت، منشأ و پایه واحد اندازهگیری «قیراط» در جواهرسازی بوده است.
در فرهنگ و ادبیات فارسی، خرنوب جایگاه ویژهای دارد؛ از یک سو در طب سنتی به عنوان یک داروی گیاهی برای بهبود باروری و جایگزین سالم کاکائو مطرح است و از سوی دیگر، در اشعار عرفانی مانند آثار مولانا، به عنوان نمادی از خرابی و زوال دنیا به کار رفته است. همچنین در روایات تفسیری، چوب این درخت موریانهخوردهای خوانده شده که عصای حضرت سلیمان را از بین برد و موجب آشکار شدن وفات او گردید.