یعنی چه
حالتِ احساسِ خجلت، ندامت و ناراحتی درونی پس از انجام کار نادرست یا دینی (گناه)، همراه با احساس عذاب وجدان و میل به جبران یا توبه. این حالت نشاندهنده بیداری وجدان و آغاز پاکسازی درونی است.
تلفظ
ترکیب اضافه صوتی به صورت شَرمَندِگی (sharmandegi) + اَز (az) + گُناه (gonāh).
در جدول
در مسابقات و جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ دقیق این عبارت میتواند خودِ ترکیب «شرمندگی از گناه» با ۱۳ حرف یا واژههای مترادفی چون ندامت و پشیمانی باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی عبارات فوق برای بیان حس تقصیر، پشیمانی عمیق و شرمساری ناشی از گناه و خطای اخلاقی یا مذهبی به کار میروند.
به عربی
در فرهنگ و زبان عربی، پشیمانی قلبی از خطا را الندم علی الذنب مینامند که پایه و حقیقت اصلی توبه به شمار میرود.
در قرآن
خودِ عبارت ترکیبی «شرمندگی از گناه» به صورت مستقیم در متن قرآن کریم نیامده است، اما حقیقت و مفهوم آن در قالب واژگانی همچون «ندم و ندامت» (مانند پشیمانی قابیل در آیه ۳۱ سوره مائده)، سوگند به «نفس لوّامه» (وجدان ملامتگر در آیه ۲ سوره قیامت) و آیات مربوط به حقیقت توبه و بازگشت به سوی خداوند به طور گسترده مطرح شده است.
جمعبندی و توضیح کامل شرمندگی از گناه
شرمندگی از گناه یکی از والاترین حالات اخلاقی و معنوی انسان است که از بیداری وجدان و نفس لوامه سرچشمه میگیرد. این حالت زمانی رخ میدهد که فرد پس از ارتکاب خطای مذهبی یا اخلاقی، در درون خود احساس سرافکندگی، روسیاهی و ندامت عمیق میکند. در فرهنگ اسلامی، این حسِ انکسار و شکستگی قلب، مایه اصلی بازگشت به سوی حقیقت و آغاز فرآیند توبه به شمار میرود.
از نظر لغوی این اصطلاح از دو واژه کاملاً فارسی «شرمندگی» و «گناه» (با ریشه پهلوی) ترکیب شده است. نمادهای سنتی آن در ادبیات و فرهنگ عامه شامل سر به زیر افکندن، اشک چشم و دست بر پیشانی زدن است که همگی حکایت از فروتنی و میل باطنی فرد برای جبران گذشته و پاکسازی روح دارند.