یعنی چه
نسنجیدهگویی یعنی فرد بدون عاقبتاندیشی، تأمل و اندازهگیری عقلانی کلمات، شروع به صحبت کند. این نوع گفتار معمولاً شتابزده و بیمنطق است و گوینده پیش از سنجیدن سود و زیان سخن، آن را بر زبان میآورد که میتواند به سوءتفاهم یا پشیمانی منجر شود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «نَ-سَن-جی-دَ-گو-یی» است که از پیشوند نفی «نَ»، صفت مفعولی «سنجیده» و اسم مصدر «گویی» تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً «نسنجیده گویی» (۱۱ حرف) است. از دیگر کلمات مشابه در این زمینه میتوان به نااندیشیدهگویی، هرزهگویی یا بیهودهگویی اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان این مفهوم از اصطلاحات متعددی استفاده میشود. واژه Blurt به معنای ناگهانی و بدون فکر حرف زدن است و عبارت Thoughtless speech به جنبهٔ عدم تفکر در گفتار اشاره دارد.
به فارسی
واژه نسنجیدهگویی یک حاصلمصدر مرکب اصیل فارسی است. در فرهنگهای زبانی مترادفهای آن شامل هرزهگویی، یاوهگویی، گزافهگویی، بیهودهگویی و کلام ناسخته (سنجیده نشده) است. در نقطه مقابل، واژگانی چون سنجیدهگویی، گفتار معقول، عاقلانهگویی و استوارگویی قرار دارند. همخانوادههای آن از ریشه «سنجیدن» شامل سنجش، سنجیده، سنجشگر و ناسنجیده هستند.
نماد چیست
اگرچه نماد مادی یا باستانی ثبتی برای آن وجود ندارد، اما در ادبیات تمثیلی و اخلاقی، نسنجیدهگویی با نمادهایی چون «تیرِ رهاشده از کمان» (که دیگر به دست نمیآید)، «حیوان بیافسار» یا «زبان بیمهار و آتشین» شناخته میشود. در قرآن کریم گرچه این لفظ مستقیم نیامده، اما در رد آن، انسانها به «قول سدید» (سخن استوار و سنجیده) دعوت شدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل نسنجیده گویی
نسنجیدهگویی یکی از عادتهای گفتاری ناپسند در فرهنگ و ادبیات فارسی است که به معنای لب گشودن به سخن بدون تدبر، تفکر و ارزیابی قبلی است. این واژه اصیل فارسی از ریشه «سنجیدن» به معنای وزن کردن و اندازه گرفتن مشتق شده و به کلامی اشاره دارد که بی معیار، کترهای و شتابزده بیان میشود و عقل در تکوین آن نقشی نداشته است.
در نظام اخلاقی و ادبی ایران، نسنجیدهگویی همواره مایه پشیمانی و آسیب به روابط اجتماعی دانسته شده است؛ چرا که کلامِ ناسخته و بیحساب مانند تیری است که از کمان چاک شده و دیگر امکان بازگشت ندارد. در بافتارهای گوناگون، این واژه با مفاهیمی چون لغزش زبان، هرزهگویی و نااندیشیدهگویی همپوشانی دارد و در نقطه مقابل فضیلتِ «سنجیدهگویی» و گفتار استوار (قول سدید) قرار میگیرد.