یعنی چه
اخلاق الهی در اصطلاح به سیستم اخلاقی مبتنی بر وحی و رضایت خداوند اشاره دارد. این مفهوم به معنای آراسته شدن انسان به صفات کمالیه پروردگار مانند رحمت، عدل، کرم و حکمت است تا رابطه انسان با خدا و خلق بر اساس فرامین الهی تنظیم شود.
تلفظ
تلفظ این ترکیب وصفی به صورت «اَخْلاقِ اِلهی» (axlāq-e elāhi) است.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف خواسته شده مشخص میشود؛ کلمه اصلی «اخلاق الهی» دارای ۹ حرف است.
به انگلیسی
در متون فلسفی و کلامی غرب، برای اشاره به این مفهوم از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح در زبان عربی به عنوان یک ترکیب وصفی عیناً به کار میرود.
به فارسی
معادلهای فارسی و روان این اصطلاح شامل اخلاق مذهبی، اخلاق دینی، خوی خدایی، اخلاق توحیدی و فضائل ربانی است.
در قرآن
ترکیب اسمی «اخلاق الهی» به صورت یکجا در متن قرآن نیامده است، اما مفاهیم و مصادیق آن به شدت کاربرد دارند؛ مانند آیه ۴ سوره قلم «وَإِنَّکَ لَعَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ» در توصیف پیامبر، و تعابیری چون الصالحات، البر و التقوی که پایه آنها ایمان به خداست.
جمعبندی و توضیح کامل اخلاق الهی
اصطلاح «اخلاق الهی» از ترکیب دو واژه عربی «اخلاق» (جمع خُلق به معنی سرشت و خوی) و «الهی» (منسوب به الله) شکل گرفته است. این مفهوم در ادبیات دینی و عرفان اسلامی به معنای متخلق شدن به صفات کمالیه پروردگار نظیر بخشش، عدالت، مهربانی و حقطلبی است و مانیفست اصلی آن در حدیث قدسی معروف «تَخَلَّقُوا بِأَخْلَاقِ اللَّهِ» تجلی مییابد.
در نظام اخلاق الهی، معیار ارزشگذاری رفتارها، وحی، رضایت خداوند و تقرب به ذات باریتعالی است. این مفهوم در مقابل مکاتب اخلاقی مادی، سکولار و الحادی قرار میگیرد که معیار اخلاق را صرفاً قراردادهای اجتماعی یا سودگرایی شخصی و جمعی میدانند.
اگرچه خود این عبارت به صورت یکجا در قرآن کریم نیامده، اما تاروپود آیات قرآن سرشار از دستورات و توصیههایی است که انسان را به این منش فرا میخوانند. نمونه بارز آن، معرفی پیامبر اسلام به عنوان الگو و مظهر «خُلق عظیم» است که نشاندهنده تحقق عینی اخلاق الهی در کالبد یک انسان کامل است.