یعنی چه
این واژه برای توصیف حالتی به کار میرود که یک احساس، بیماری، مصیبت یا ویژگی ناگهان بر شخص چیره شود و او را در بر بگیرد. برای مثال وقتی گفته میشود «اندوه او را فرا گرفت»، در واقع آن حالت بر او عارض شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این کلمه به صورت مکسور در ابتدا و سکون در حرف تاء و تاء تأنیث است: اِعْ-تَ-رَتْ-هُ.
در جدول
در جدولهای متقاطع معمولاً به عنوان معادل برای عباراتی چون «بر او عارض شد»، «او را فرا گرفت» یا «دچارش شد» به کار میرود و یک کلمه شش حرفی است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم از افعالی استفاده میشود که چیرگی یک حس، بیماری یا تقدیر را بر فرد نشان میدهند.
به عربی
از آنجا که خود واژه ریشه عربی دارد، مترادفهای دقیق آن در عربی فصیح نشاندهنده احاطه یافتن یا اصابت یک حالت به انسان است.
به فارسی
معادلهای دقیق روان فارسی این کلمه شامل عباراتی مثل «به او دست داد» (برای حالات روحی مانند دگرگونی یا دهشت)، «او را گرفت» (برای بیماری مثل تب) و «بر او چیره شد» هستند.
جمعبندی و توضیح کامل اعترته
واژه «اعترته» در اصل یک فعل ششحرفی عربی از باب افتعال (ریشه ع ر و) است که به طور خاص در متون کلاسیک، دینی، فلسفی و ادبیات کهن فارسی کاربرد دارد. این کلمه به معنای آن است که حالت، بیماری، احساس یا حادثهای ناگهان بر شخص عارض شود، او را در بر بگیرد یا گریبانگیرش شود. برای نمونه در عبارات تاریخی و ادبی به صورت «اعترته الحمیّة» (تعصب او را فرا گرفت) یا «اعترته الدهشة» (شگفتی به او دست داد) دیده میشود.
اگرچه این لفظ یک واژه مستقل و اصیل فارسی نیست، اما به دلیل حضور در ترجمههای قرآنی (مانند همخانوادهاش 'اعتراک' در سوره هود) و متون کهنی چون نهجالبلاغه، جایگاه خود را در ادبیات مکتوب و به تبع آن در طراحان جدولهای کلمات متقاطع حفظ کرده است. در زبان فارسی امروز، به جای استفاده مستقیم از این فعل، از برگردانهای روانی همچون 'دچار شدن'، 'گرفتار شدن' یا 'چیره شدن' استفاده میشود.