یعنی چه
مروت (یا مروءت) به معنای انسانیت، بزرگواری، دوری از پستی و فرومایگی، و رعایت انصاف و شفقت در برخورد با دیگران است. در ادبیات فارسی این واژه به ویژگیهایی اطلاق میشود که شایسته یک انسان باکمال است؛ یعنی داشتن روحیه گذشت و شفقت حتی در زمان قدرت و تسلط بر دیگران.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت مُروّت (تلفظ: mo-rov-vat) خوانده میشود و ریشه عربی آن مُروءَة (muruwwa) است.
در جدول
کلمه «مروت» در جدولهای کلمات متقاطع معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای 'جوانمردی'، 'مردانگی' یا 'فتوت' به کار میرود و خود دارای ۴ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به سیاق متن، واژگانی چون Chivalry (با تاکید بر رفتار پهلوانی و عیاری)، Magnanimity (بزرگواری) و Kindness یا Compassion (مهربانی و شفقت) معادل مروت هستند.
در قرآن
خود واژه «مروت» یا «مروءت» به صورت مستقیم در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، ریشه لغوی آن (مانند امرأت به معنی زن یا امریء به معنی انسان) وجود دارد. همچنین مفاهیم همتراز مروت نظیر احسان، عدل، عفو، رحمت و فتوت (مانند الفتیه برای اصحاب کهف) مکرراً در قرآن ستایش شدهاند.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات ایران، مروت نماد اخلاق پهلوانی، عیاری و سفرهداری است و شخصیتهایی مانند پوریای ولی مظهر آن هستند. از نظر بصری نیز گاهی 'ترازو' به نشانه انصاف و 'سفره گشاده' به نشانه سخاوت، نمادهای این صفت به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل مروت
مروت یکی از کلیدیترین مفاهیم اخلاقی در فرهنگ ایرانی و اسلامی است که ریشه در واژه عربی «مروءة» (به معنی رفتار شایسته یک مرد یا انسان باکمال) دارد. این واژه فراتر از یک تعریف ساده، نشاندهنده اصالت رفتار، انصاف در برخورد با دوست و دشمن، و داشتن روحیه گذشت و شفقت است. در ادبیات فارسی، به ویژه در اشعار عارفان و شاعرانی چون حافظ، مروت به عنوان متمم مدارا و پایه روابط انسانی اصیل معرفی شده است.
این مفهوم نماد بارز فرهنگ پهلوانی و عیاری است؛ جایی که قدرت مادی همواره تحت فرمان اخلاق، عدالت و دستگیری از ضعفا قرار میگیرد. داشتن مروت به این معناست که انسان حتی در اوج توانایی و تسلط، از مرزهای انصاف خارج نشده و حق دیگران را محترم شمارد.