یعنی چه
واژه متسع شده به حالت یا اندامی اطلاق میشود که دچار اتساع، کشیدگی یا افزایش حجم و قطر شده باشد. این کلمه یک واژه معمولی و کلاسیک است و بیشتر در متون علمی، پزشکی (مانند متسع شدن رگها یا مردمک چشم) و فیزیک برای توصیف حالت باز شدن و گسترگی یک مجرا یا حفره به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت مُتَسِع (mote-sa'e) شده (shodeh) است که از اسم فاعل باب افتعال در زبان عربی به همراه فعل کمکی فارسی تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی نظیر گشاد، فراخ، وسیع یا منبسط به عنوان پاسخهای جایگزین برای این مفهوم شناخته میشوند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافت متن، از واژگان متفاوتی استفاده میشود که رایجترین آنها در علوم پزشکی کلمه Dilated است.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و در زبان مبدأ نیز برای مفاهیم گشایش، وسعت و انبساط حجم استفاده میشود.
به فارسی
برگردانها و معادلهای اصیل فارسی این کلمه شامل عباراتی چون گشاد شده، فراخ گشته و از هم باز شده است که به خوبی مفهوم اتساع را منتقل میکنند.
نماد چیست
این واژه یک صفت توصیفی و زبانی است و نماد اسطورهای یا آیینی خاصی ندارد؛ اما در علم پزشکی نماد و نشانه باز شدن مجاری، رگها یا مردمک چشم در اثر عوامل طبیعی یا دارویی است و در معنای عرفی میتواند مجاز از گسترش آگاهی یا باز شدن مسیرهای جدید باشد.
جمعبندی و توضیح کامل متسع شده
عبارت «متسع شده» ترکیبی از اسم فاعل عربی «مُتَسِّع» (از ریشه وسع در باب افتعال) و فعل کمکی فارسی است. این واژه از نظر لغوی به معنای گشاد شده، وسیع شده، فراخ گشته و منبسط شده است. در زبان فارسی، این اصطلاح عمدتاً در متون تخصصی، پزشکی و فیزیکی کاربرد دارد و برای توصیف اندامها، عروق یا احجامی که حجم، قطر یا گستره آنها افزایش یافته، استفاده میشود.
بررسی لغتنامههای معتبر مانند دهخدا و معین نشان میدهد که متضادهای اصلی این کلمه کلماتی چون منقبض، تنگ و فشرده هستند. اگرچه خود واژه متسع مستقیماً در متن قرآن نیامده است، اما ریشههای همخانواده آن مانند «واسع» به عنوان یکی از نامهای باریتعالی و فعل «وسع» بارها به معنای گستردگی رحمت و علم الهی به کار رفتهاند.