یعنی چه
ضمیر گسسته (یا ضمیر منفصل) واژهای است که استقلال لفظی و معنایی دارد. این نوع ضمیر به کلمه قبل یا بعد از خود نمیچسبد، بهتنهایی در جمله قرار میگیرد و میتواند نقشهای مختلف دستوری مانند فاعل، مفعول و متمم را بپذیرد. شش ضمیر گسسته در زبان فارسی عبارتند از: من، تو، او، ما، شما، ایشان (آنها).
تلفظ
این ترکیب وصفی از دو واژه تشکیل شده است: «ضمیر» با فتح ضاد و کسر میم (ضَمیر) و «گسسته» با ضم گاف و فتح سین اول (گُسَستِه).
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح معمولاً ۹ حرفی است. همچنین ممکن است با توجه به تعداد حروف، از معادلهای آن مانند «ضمیر منفصل» استفاده شود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مفهوم، بیشتر از اصطلاح Independent Pronoun یا Absolute Pronoun استفاده میشود.
به عربی
در دستور زبان عربی، به ضمایری که بهصورت مستقل نوشته میشوند و به کلمه دیگری متصل نیستند، «الضمیر المنفصل» میگویند که شامل دو دسته مرفوعی (مانند هو، أنت، نحن) و منصوبی (مانند إیاک) هستند.
به فارسی
معادلهای کاملاً فارسی و سره برای این اصطلاح، «ضمیر شخصی جدا» یا «ضمیر ناپیوسته» است که نشاندهنده عدم اتصال آن به واژههای دیگر است.
نماد چیست
این اصطلاح نماد علمی ریاضی یا استاندارد خاصی ندارد؛ اما در پیکرههای زبانشناسی مدرن و نمودارهای ساختاری، معمولاً با برچسب اختصاری PRON (مخفف Pronoun) یا عبارت مخفف «ض شخصی جدا» نمایش داده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل ضمیر گسسته
ضمیر گسسته یا منفصل یکی از ارکان کلیدی در دستور زبان فارسی است که به ضمایر شخصی مستقل اطلاق میشود. این ضمایر شامل «من، تو، او، ما، شما، ایشان» هستند و بر خلاف ضمایر پیوسته (مانند َم، َت، َش)، برای ایفای نقش در جمله نیازی به چسبیدن به اسم، فعل یا حرف ندارند.
این واژهها میتوانند تمامی نقشهای اصلی جمله از جمله فاعلی، مفعولی و متممی را بر عهده بگیرند. ریشه واژه ضمیر عربی و واژه گسسته فارسی است که در کنار هم تضاد آشکاری را با ضمایر متصل ایجاد میکنند و شناخت آنها برای درک ساختار جملات اهمیت بالایی دارد.