یعنی چه
ضمیر دوم شخص جمع به واژهای اطلاق میشود که برای اشاره به دو یا چند مخاطب که مستقیماً مورد خطاب قرار میگیرند، استفاده میشود. در زبان فارسی معاصر، این مفهوم علاوه بر دلالت بر جمع، برای تکریم و احترام به یک مخاطب واحد نیز به کار میرود.
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیبی به صورت واجنویسی استاندارد [żamīre dovvome šaxse jam’] است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این راهنما بسته به تعداد حروف معمولاً «شما» (۴ حرف) یا خودِ عبارت «ضمیر دوم شخص جمع» (۱۳ حرف) است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از واژهٔ You برای دوم شخص مفرد و جمع به صورت یکسان استفاده میشود، اما در اصطلاح دستور زبان به آن Second-person plural میگویند.
به عربی
در زبان عربی، ضمیر دوم شخص جمع بر حسب جنسیت مخاطبان تفکیک میشود؛ «أنتم» برای جمع مذکر و «أنتنّ» برای جمع مؤنث کاربرد دارد.
به فارسی
معادلهای دقیق این مفهوم دستوری در فارسی نو واژهٔ «شما» به عنوان ضمیر منفصل و شناسه یا پسوند «ـِتان / تان» به عنوان ضمیر متصل (مانند کتابتان) است. در متون کهن یا ادبی نیز گاهی صورت «شمایان» به چشم میخورد.
نماد چیست
در کدهای دستوری و فرمولنویسیهای زبانشناسی (Grammatical tagging)، این مفهوم را با نماد اختصاری 2PL که مخفف Second Person Plural است، نمایش میدهند.
جمعبندی و توضیح کامل ضمیر دوم شخص جمع
ضمیر دوم شخص جمع در دستور زبان فارسی یکی از ارکان مهم برای برقراری ارتباط مستقیم با بیش از یک شنونده است. واژهٔ شاخص برای این مفهوم در حالت منفصل «شما» و در حالت متصل پیبستِ «ـِتان» است که ریشه در زبانهای ایرانی باستان از جمله اوستایی و پهلوی دارند. واژهٔ ضمیر نیز خود ریشهای عربی داشته و به معنای امر پنهان یا درون است.
نکتهٔ بسیار مهم در کاربرد اجتماعی این ضمیر در فارسی معاصر، کارکرد تکریمی آن است. ما ایرانیان معمولاً برای رعایت ادب، ساختار دوم شخص جمع (شما) را حتی برای یک مخاطبِ واحد به کار میبریم تا احترام خود را به شخص مقابل نشان دهیم. در متون قرآنی نیز معادل عربی این ساختار با ضمایری چون «أنتم» و متصلِ «ـکُم» بسیار پرکاربرد است.
در فرمولهای بینالمللی زبانشناسی، این اصطلاح با شناسهٔ 2PL شناخته میشود و در بازیهای فکری و جدولهای متقاطع فارسی، بسته به تعداد خانهها، پاسخ معمولاً واژهٔ چهار حرفی «شما» یا صورت کامل دستوری آن یعنی «ضمیر دوم شخص جمع» با سیزده حرف است.