یعنی چه
تباطؤ یک واژهٔ مصدر از باب تفاعل در زبان عربی است که وارد زبان فارسی شده و به معنای دچار کندی شدن، کاهش تدریجی سرعت، تأخیر و تأنّی است. این کلمه در متون تخصصی فیزیک برای شتاب منفی و در اقتصاد برای کاهش سرعت رشد به کار میرود.
تلفظ
این واژه به صورت تَباطُؤ (فتح ت، فتح ب، ضم ط و سکون همزه روی کرسی واو) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به نشانهٔ کند شدن یا کاهش سرعت ۵ حرفی، کلمهٔ «تباطؤ» است.
به انگلیسی
بسته به متن مورد نظر، در علوم تجربی و فیزیک از Deceleration و در اقتصاد و فرآیندهای عمومی از Slowdown استفاده میشود.
به عربی
این کلمه خود اصالتاً عربی است و در این زبان نیز دقیقاً به همین صورت و معنا کاربرد دارد.
به فارسی
معادلهای دقیق و روان فارسی این واژه شامل کند شدن، آهسته شدن، کاهش سرعت، درنگ کردن و پسافتادگی هستند.
نماد چیست
این کلمه نماد سنتی یا باستانی ندارد، اما در علوم مدرن نماد شتاب منفی ($a < 0$) در فیزیک و منحنیهای رو به پایین با شیب ملایم در اقتصاد است که نشاندهنده مقاومت در برابر شتاب یا کاهش انرژی سیستم است.
جمعبندی و توضیح کامل تباطؤ
واژهٔ «تباطؤ» یک وامواژهٔ عربی از ریشه «ب ط ء» است که به معنای کند شدن، کاهش تدریجی سرعت و درنگ کردن به کار میرود. این کلمه در زبان فارسی کاربردی تخصصی و رسمی یافته است؛ به طوری که در علم فیزیک برای توصیف شتاب منفی یا کاهش سرعت اجسام و در علم اقتصاد برای توصیف دورههای کاهش سرعت رشد اقتصادی (مانند تباطؤ اقتصادی) استفاده میشود.
اگرچه خود این واژه به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده است، اما همخانوادهٔ فعلی آن در سوره نساء برای توصیف سستی و کندی گروهی از افراد در رفتن به جهاد به کار رفته است که ریشهٔ زبانی عمیق آن را در معنای تنبلی و به تأخیر انداختن کارها نشان میدهد.