یعنی چه
این ترکیب کنایی و اخلاقی به معنای برخورداری از غیرت، شرف، وجدان بیدار و حس همدردی با دیگران است. این واژه معمولاً در ادبیات عامه و اخلاقی در قالب صفت منفی (بیعار و بیدرد) برای توصیف افراد بیخیال و بیتفاوت نسبت به رنج دیگران و مسائل جامعه به کار میرود؛ بنابراین داشتن عار و درد نشاندهنده حساسیت اخلاقی فرد است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب عطفی به صورت «عْار وَ دَرد» (ār o dard) است که واژه اول با سکون الف و واژه دوم با فتح دال اول و سکون دال دوم خوانده میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول که بر اساس تعداد حروف (۷ حرف) تنظیم شده است.
به انگلیسی
در بافت اخلاقی به معنای وجدان و حس شرم و همدردی، و در بافت تحتاللفظی به معنای ننگ و رنج ترجمه میشود.
به عربی
معادلهای عربی نشاندهنده ترکیب شرم، رسوایی، رنج و غیرتمندی هستند.
به فارسی
از نظر واژهشناسی، این عبارت ترکیبی از دو جزء است: «عار» که وامواژهای عربی به معنای ننگ و عیب است و «درد» که واژهای اصیل و پهلوی به معنای رنج و اندوه است. در همآمیزی این دو، معنایی کنایی شکل گرفته که به مفاهیمی چون غیرت، داشتن اصالت رفتاری و حساسیت اخلاقی در برابر کجیها اشاره دارد.
در قرآن
عبارت «عار و درد» کاربرد مستقیم قرآنی ندارد. با این حال، مفاهیم همپوشان با آن مانند «خِزی» (به معنی رسوایی و ننگ اجتماعی) و «عذاب» یا «ألیم» (به معنی درد و رنج) در آیات متعدد برای توصیف پیامدهای اخلاقی و اخروی رفتارهای ناپسند به کار رفتهاند.
جمعبندی و توضیح کامل عار و درد
ترکیب «عار و درد» یکی از اصطلاحات کنایی و اخلاقی ژرف در زبان فارسی است که از پیوند یک واژه عربی (عار) و یک واژه اصیل ایرانی (درد) پدید آمده است. این عبارت در حقیقت نمادی از «وجدان بیدار» و اصالت رفتاری انسان است. کسی که عار و درد دارد، هم نسبت به آبرو، شرف و حیای خود حساس است و هم در برابر رنج دیگران و کجیهای جامعه احساس مسئولیت و غمخواری میکند.
نکته جالب در کاربرد روزمره این اصطلاح، تداول بیشترِ شکل منفی آن یعنی «بیعار و بیدرد» است. جامعه از این ترکیب برای نکوهش افراد لاقید، بیتفاوت و کسانی که وجدان اجتماعیشان به خواب رفته استفاده میکند. بنابراین، بررسی این واژه نشان میدهد که چگونه زبان فارسی مفاهیم انتزاعیِ اخلاقی را در قالب ترکیبهای ملموسِ دوگانه به تصویر میکشد تا معیاری برای سنجش غیرت و شرف انسانی به دست دهد.