یعنی چه
بطرا در لغت به معنای طغیان در برابر نعمت، بیظرفیتی در رفاه و شادمانی مفرط همراه با غرور و خودخواهی است؛ حالتی که در آن فرد به جای شکرگزاری، دست به طغیان و ریاکاری میزند. واژهٔ بطرا یک واژه کلاسیک و قرآنی است که به حالت رفتاریِ انسانهای متکبر اشاره دارد.
تلفظ
این واژه به صورت بَطَرًا (با فتح باء و طاء و تنوین نصب) تلفظ میشود.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی متون اسلامی، این واژه اغلب به صورت واژگانی که غرور و کفران نعمت را میرسانند ترجمه شده است.
به عربی
این کلمه خود اصالتاً عربی و مصدر یا مفعولله در جملات است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن شامل خودخواهی، فخرفروشی، طغیانگری و کفران نعمت در اثر فراوانی ثروت و رفاه است.
در قرآن
این واژه عینا به صورت مفعولله در آیه ۴۷ سوره انفال آمده است: «وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ بَطَرًا وَرِئَاءَ النَّاسِ» که به خروج مفسدان و مشرکان از خانههایشان با حالت سرمستی، غرور و خودنمایی برای جنگ اشاره دارد. همچنین مشتقات دیگر آن مانند «بَطِرَتْ» در آیه ۵۸ سوره قصص به کار رفته است.
نماد چیست
این واژه مفهوم نمادینِ اخلاقی دارد و نمادِ سلب ظرفیت انسان در برابر مال و منال، فرو رفتن در سرمستیِ ثروت و ترکیب مخربِ ریا و تکبر در جامعه است.
جمعبندی و توضیح کامل بطرا
واژه «بطرا» یک وامواژه اصیل عربی از ریشه «ب ط ر» است که در زبان فارسی بیشتر کاربرد ادبی، مذهبی و قرآنی دارد. این کلمه نشاندهنده یک صفت اخلاقی ناپسند یعنی سرمستی مفرط، غرور و طغیان در برابر نعمتهای الهی است. زمانی که انسان در اثر رفاه و ثروت ظرفیت خود را از دست داده و به جای شکرگزاری، راه فخرفروشی و خودنمایی را پیش میگیرد، دچار حالت «بَطَر» شده است.
در کتابهای لغت معتبر مانند دهخدا، علاوه بر ریشه عربی، به یک ریشه یونانیِ معرّب نیز اشاره شده که معنای کوه و سنگلاخ میدهد؛ اما این معنا در فارسی معیار امروز کاملاً متروک بوده و کاربرد رایج و زنده آن، همان معنای قرآنی یعنی تکبر و ناسپاسیِ ناشی از رفاه است. در آیه ۴۷ سوره انفال، این واژه دقیقاً برای توصیف رفتار متکبرانه و نمایشی دشمنان در جنگ بدر به کار رفته است.