یعنی چه
دلسوزی در لغتنامه دهخدا به عنوان حاصلمصدر مركب و به معنی حالت یا صفت کسی است که غم دیگری را میخورد. این مفهوم شامل رفتارهایی است که از سر مهربانی، ترحم و تأثر برای کاهش رنج دیگران انجام میشود.
تلفظ
واژه دلسوزی از نظر آوایی به صورت [del-so-zi] تلفظ میشود که ترکیبی از دو بخش «دل» و «سوزی» (از بن مضارع سوختن) است.
در جدول
کلمه دلسوزی دقیقاً دارای ۶ حرف است و در حل جدولهای متقاطع معمولاً به عنوان معادل کلماتی چون شفقت، مهربانی، ترحم یا غمخواری به کار میرود.
به انگلیسی
واژه compassion دقیقترین معادل برای حس همدردی عمیق همراه با تمایل به کمک است. واژههای sympathy و empathy نیز بسته به میزان نزدیکی عاطفی کاربرد دارند.
به عربی
در زبان عربی واژههای شفقة و رأفة نزدیکترین مفاهیم به دلسوزی و غمخواری عمیق قلبی هستند.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای بیان این مفهوم از واژههای merhamet (به معنی رحمت و شفقت) و şefkat استفاده میشود.
در قرآن
عین واژه دلسوزی در متن قرآن نیامده اما مصادیق آن فراوان است؛ از جمله توصیف پیامبر (ص) به رأفت و رحمت در آیه ۱۲۸ سوره توبه، توصیف حضرت ابراهیم با صفت «أوّاه» در آیه ۷۵ سوره هود، و همچنین نهی از دلسوزی نابجا در اجرای احکام الهی در آیه ۲ سوره نور.
نماد چیست
در نشانهشناسی، دلسوزی با نمادهایی چون قلب مهربان، دست نوازش یا دستهای پناهدهنده شناخته میشود. در اسطورههای کهن نیز پرنده پلیکان به دلیل فداکاری برای جوجههایش نماد این صفت است.
جمعبندی و توضیح کامل دلسوزی
دلسوزی یکی از والاترین صفات انسانی و اخلاقی است که ریشه در پیوند عاطفی عمیق میان انسانها دارد. این واژه اصیل فارسی که کنایه از سوختن و التهاب درون برای رنج دیگری دارد، فراتر از یک احساس ساده، محرکی برای کمکرسانی، مواسات و کاهش دردهای جامعه به شمار میرود.
در فرهنگ اسلامی و ایرانی، دلسوزی همواره مورد ستایش قرار گرفته و تبلور آن در سیره بزرگان و پیامبران مشهود است، هرچند که در متون دینی بر حفظ تعادل و پرهیز از دلسوزیهای نابجا که مانع اجرای عدالت میشوند نیز تأکید شده است.