یعنی چه
ضدین در لغت به معنای دو چیز مخالف و مقابل یکدیگر است. در اصطلاح منطق و فلسفه، به دو امر وجودی گفته میشود که در یک زمان و از یک جهت در یک موضوع جمع نمیشوند، اما رفع هر دو با هم ممکن است؛ مانند سیاهی و سفیدی که یک شیء نمیتواند در آنِ واحد هم کاملاً سیاه و هم کاملاً سفید باشد، اما میتواند هیچکدام نباشد و خاکستری باشد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت ضِدّین (ضِدْ-دَیْن) است که حرف «ض» دارای کسره و حرف «د» دارای تشدید و فتحه است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی، کلمه «ضدین» به عنوان پاسخ برای راهنمای «دو چیز مخالف هم» یا «دو ضد» استفاده میشود و دقیقاً ۴ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به مفاهیم متضاد و ضدین از واژههای Opposites و در متون تخصصی منطقی از Contraries استفاده میشود.
به فارسی
برگردان و برابرهای فارسی این واژه کلماتی مانند دو ضد، متضادها، مخالفان، متقابلین و طرفینِ مخالف هستند که ریشه همه آنها به مفهوم تقابل بازمیگردد.
در قرآن
عین واژه «ضدین» به صورت تثنیه در متن قرآن به کار نرفته است؛ اما ریشه آن به صورت مفرد یکبار در آیه ۸۲ سوره مریم («وَيَكُونُونَ عَلَيْهِمْ ضِدًّا») آمده است. همچنین مفاهیم مصداقی تضاد مانند نور و ظلمت یا شب و روز بارها در قرآن مطرح شدهاند.
نماد چیست
در ادبیات و منطق کلاسیک، ضدین معمولاً با دو رنگ «سیاه و سفید» یا دو عنصر «آب و آتش» به عنوان نمادهای سنتی تضادهای بنیادین جهان (مثل خیر و شر یا نور و ظلمت) شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل ضدین
واژه «ضدین» یک اصطلاح لغوی، منطقی و فلسفی است که به حالت تثنیه از ریشه عربی (ض د د) ساخته شده و به معنای دو امر کاملاً مخالف و متقابل است. تفاوت ظریف این مفهوم با «نقیضین» در این است که ضدین اگرچه در یک موضوع و در یک زمان با هم جمع نمیشوند، اما میتوانند هر دو رفع شوند؛ مانند رنگ سیاه و سفید که هیچکدام در یک شیء با هم جمع نمیشوند اما شیء میتواند خاکستری باشد و هیچکدام از آن دو نباشد.
این کلمه در زبان فارسی کاربردی کتابی و تخصصی دارد و نماد تقابلهای بزرگ خلقت نظیر شب و روز، نور و تاریکی، و آب و آتش است. در ساختار جدولها نیز به عنوان یک کلمه ۴ حرفی پرکاربرد شناخته میشود.