یعنی چه
سیاره هرمز در ستارهشناسی و ادبیات کهن ایران، همان سیارهٔ مشتری (Jupiter) است. ایرانیان باستان به دلیل عظمت، درخشش و ابهت این جرم آسمانی، نام خدای بزرگ خود یعنی اهورامزدا (هرمز) را بر آن گذاشتند. این واژه یک اصطلاح کلاسیک و نجومی قدیمی است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت واژگان روان فارسی «سَیّارِهیِ هُرْمُز» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، این عبارت دقیقاً ۹ حرف دارد و به عنوان نام قدیمی سیاره مشتری یا سعد اکبر شناخته میشود.
به انگلیسی
معادل انگلیسی استاندارد برای این جرم آسمانی، واژهٔ Jupiter است.
به فارسی
نامهای همارز و رایج این واژه در زبان فارسی شامل «مشتری»، «برجیس»، «اورمزد»، «هرمزد» و «زاوش» است.
نماد چیست
در احکام نجوم قدیم، سیاره هرمز (مشتری) مظهر «سعد اکبر» یعنی بزرگترین خوشیمنی و سعادت بود که در نقطهٔ مقابل زحل (نحس اکبر) قرار داشت. نماد گرافیکی و ستارهشناسی آن نیز به شکل ♃ (شبیه به عدد 4 انگلیسی) است که نشاندهندهٔ صاعقه پادشاهی است.
جمعبندی و توضیح کامل سیاره هرمز
ترکیب «سیاره هرمز» یک اصطلاح علمی مدرن نیست، بلکه تعبیری کهن و ارزشمند در سنت نجومی و ادبی ایران باستان است که به غول گازی منظومه شمسی، یعنی سیارهٔ مشتری اشاره دارد. ریشهٔ واژهٔ هرمز در این ترکیب به زبان پهلوی و اوستایی بازمیگردد که دگرگونشدهٔ واژهٔ «اهورامزدا» (سرور دانا) است. ایرانیان به دلیل شکوه و درخشش بینظیر این سیاره در آسمان شب، آن را به نام خدای بزرگ خود نامگذاری کردند.
در باورهای ستارهشناسی و اساطیری قدیمی، هرمز نماد فرمانروایی، دانش، پادشاهی، عدالت و معنویت بود. این سیاره در طالعبینی کهن مظهر خیرخواهی و «سعد اکبر» به شمار میرفت و حضورش در زایچهٔ افراد را نشانهٔ خوشبختی، ثروت و عاقبتبهخیری میدانستند، در حالی که سیاره کیوان (زحل) در نقطه مقابل آن نماد سختی بود.