یعنی چه
این اصطلاح از دو بخش «صاحب» (دارنده) و «ولایت» (سرپرستی و اختیار) تشکیل شده و در لغت و اصطلاح به کسی گفته میشود که حق تدبیر، تصرف در امور و فرمانروایی بر یک فرد یا جامعه را از نظر شرعی، قانونی یا عرفانی داراست. این واژه واژهای کلاسیک و معمولی است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت واژهبستِ مضاف و مضافالیه است: صا/حِ/بِ/وَ/لا/یَت.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «دارای حق سرپرستی» یا «صاحب اختیار و حاکم»، واژه ۹ حرفی «صاحب ولایت» یا معادلهای کوتاهتر آن قرار میگیرد.
به انگلیسی
بسته به متن فقهی، حقوقی یا عرفانی، از معادلهای مختلفی در انگلیسی استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی و واژگان هممعنی آن شامل سرپرست، حاکم، صاحب اختیار، پیشوا، مقتدا، و در ادبیات عرفانی «پیر» و «مرشد» است. متضاد آن نیز «تحت ولایت»، «رعیت» و «مولیعلیه» میباشد. همخانوادههای آن از ریشه (و ل ی) عبارتند از: ولایت، ولی، مولی، اولیاء، والی و متولی.
در قرآن
خود ترکیبِ دقیقِ «صاحب ولایت» در قرآن نیامده است؛ اما ریشه و مفهوم آن در قالب واژههای «ولی» و «اولیاء» بارها تکرار شده است. از مهمترین مصادیق آن میتوان به «آیه ولایت» (مائده: ۵۵) و «آیه اولیالامر» (نساء: ۵۹) اشاره کرد که در تفاسیر شیعه، امام علی (ع) مصداق بارز آن معرفی شده است.
نماد چیست
این واژه نماد انتزاعی حاکمیت قانونی و مشروعیت اداره جامعه است. در فرهنگ و ادبیات شیعی، به دلیل پیوند با واقعه بخشش انگشتر در رکوع، شیءهایی مانند «انگشتری» یا «ذوالفقار» به عنوان نشانههای نمادین این مقام شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل صاحب ولایت
ترکیب «صاحب ولایت» یک اصطلاح ترکیبی عربیـفارسی است که ریشه در مفاهیم عمیق دینی، فقهی و عرفانی دارد. این واژه در اصل به کسی اشاره میکند که از یک سو به دلیل تقرب و پیوستگی، توانایی و اذن سرپرستی امور دیگران را دارد و از سوی دیگر دارای قدرت قانونی یا شرعی برای تدبیر جامعه است.
در ادبیات کلاسیک و عرفانی ایران، این اصطلاح بازتابدهنده مقام پیر و مرشد باطنی است که هدایت سالکان را بر عهده دارد. در کلام و فقه اسلامی نیز بیانگر مشروعیت حاکم، ولیّ امر یا پیشوایی است که اداره امور مادی و معنوی مردم به او سپرده شده است.