یعنی چه
شلیته به نوعی دامن بسیار گشاد، کوتاه و پرچین گفته میشود که در گذشته (بهویژه دوره قاجار) و همچنین در پوشاک محلی بسیاری از اقوام ایرانی، زنان آن را روی شلوار یا تنبان میپوشیدند.
تلفظ
این واژه به صورت شَلیته (تلفظ حرف شین با فتحه و لام با کسره) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً در پاسخ به راهنماهایی چون «دامن کوتاه سنتی»، «دامن پرچین دوره قاجار» یا «نوعی دامن زنانه قدیم» میآید.
به انگلیسی
برای توصیف این لباس سنتی در زبان انگلیسی از اصطلاحاتی که به چیندار بودن و کوتاهی دامن اشاره دارند، استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی مفهوم دقیق آن با توصیف شکل ظاهری دامن (کوتاه و دارای چین) منتقل میشود.
به ترکی
در زبان ترکی برای اشاره به این نوع پوشش از معادل دامن پلیسهدار یا صورت بومیشده خود واژه استفاده میکنند.
به فارسی
واژههایی مانند دامن، دامن کوتاه گشاد، تنبان کوتاه و در گویش گیلکی «گردتومان» از معادلها و مترادفات فارسی این پوشاک هستند. لازم به ذکر است که این کلمه در لغتنامهها همخانواده ساختاری دقیقی ندارد، اما گاهی به صورت «شلیطه» نیز مکتوب شده است.
نماد چیست
شلیته نماد اصالت، رنگارنگی و پویایی در پوشش سنتی زنان ایران است. این دامن یادآور آرایه های لباس در عهد قاجار و همچنین عنصر اصلی لباس محلی زنان در نواحی شمالی (مازندران و گیلان) و ایلهای ایرانی مانند ایل قشقایی است که در آیینها و رقصهای محلی کاربرد دارد.
جمعبندی و توضیح کامل شلیته
واژه «شلیته» در فرهنگ لغت فارسی به یک نوع تنپوش سنتی و اصیل زنانه اشاره دارد که مشخصه اصلی آن کوتاهی، گشاد بودن فراوان و چینهای متعدد است. این لباس تاریخچه پررنگی در دربار قاجار داشته و پس از سفرهای ناصرالدینشاه به فرنگ و تاثیرپذیری از بالرینهای روسی، رواج بیشتری میان زنان آن دوره یافت. امروزه نیز این دامن پرچین بخشی تفکیکناپذیر از لباس بومی و دامنهای رنگارنگ زنان قشقایی و شمال ایران به شمار میرود.
باید توجه داشت که در زبان محاوره و عامیانه، گاهی این واژه به دلیل شباهت صوتی با کلمه عربی «سلیطه» (به معنی زن هتاک و بدزبان) اشتباه گرفته میشود؛ در حالی که «شلیته» صرفاً نام یک پوشاک سنتی است و ریشه علمی آن با دوختودوز یا لباسهای عهد قدیم پیوند دارد.